Ыдыктыг Библия: Иисус
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:31:25.593465+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. Иисус

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

Иисус

Иисус

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

Нуннуң оглу Иисус

Киирилде

«Нуннуң оглу Иисус» деп ном Эрги Чагыг-керээниң төөгүлүг номнарлыг кезээн ажыдып турар. Ук номнуң болуушкуннары ханаан черниң кызыгаарынга Моисейниң өлгениниң соонда дораан эгелээш, ооң салгакчызы, Нуннуң оглу Иисус, мурнунда Моисей дег, израиль чонну билдилиг башкарып шыдаар бе деп айтырыгны көдүрүп турар. Номнуң кол утказы – ханаан черни израиль чонга ээледип чурттадыр дугайында Бодунуң аазаашкынын Бурганның канчаар күүсеткениниң дугайы болур. Иисустуң эрес-дидим башкарылгазы Бурганның ол бүгүнү күүседиринге кол арга болган.

Номну үш кол кезекке чарып болур – ханаан черни эжелеп алганы (1–12 эгелер), израиль аймактарның аразынга черни үлээни (13–22 эгелер), Бурган биле чоннуң аразынга чагыг-керээни чаартканы (23–24 эгелер).

Чер дээш демисел ыдыктыг дайынның дүрүмнерин ёзугаар чоруп турган. Бир эвес израиль чон Дээрги-Чаяакчыга бүгү сеткил-сагыжындан бердинер болза, дайын-чаага Ол Боду киржип, израильчилерге долу тиилелгени берип турган. Бурганның дужаалын ёзугаар, израильчилер эжелеп алган хоорайларын база ында бар чүвениң дөгерезин узуткап кааптар ужурлуг база тыпкан олчазын шуптузун Бурганга өргүүр ужурлуг турган. Шериглерге тыпкан олчадан боттарынга чүнү-даа арттырып аарын чөпшээревээн.

Черни эжелеп алган соонда, көдүрлүп келген чидиг айтырыг – израиль аймактар черни үлешкениниң соонда, чаңгыс чон бооп артар бе? Дүрзү-бурганнарга чүдүп, Бургандан ойталаарының болгаш аймактар аразынга дайын үнериниң айыылдары болуп турза-даа, Нуннуң оглу Иисустуң башкарып турган үезинде, израиль аймактар Дээрги-Чаяакчыга чаңгыс аай бердинген бооп арткан.

1

Иисус – израиль чоннуң чаа баштыңы

1^1Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң өлгениниң соонда, ооң дузалакчызы – Нуннуң оглу Иисуска+ Дээрги-Чаяакчы мынча дээн: 2«Мээң чалчам Моисей өлүп калды+. Ам сен бүгү израиль чон-биле кады бо Иордан хемни кеже бер – Мээң бо чонга берип турарым чуртче чоруптуңар. 3Силерниң буттарыңар базар кандыг-даа черлерни, Моисейге аазааным ёзугаар, Мен силерге бериптер мен+. 4Силерниң чериңер кызыгаары ээн кургаг ховудан эгелээш, дуу Ливан дагларынга, улуг Евфрат хемге база барыын чүкте Улуг далайга чедир шөйлүр+ – хет чоннуң бүгү чуртун ээлээр силер. 5Бүгү назыныңда сеңээ удур кым-даа туржуп шыдавас болур+. Моисей-биле кады чорааным ышкаш, сээң-биле база кады болур мен+. Мен сени кагбас мен, сенден ойталавас мен+.

6Кадыг-быжыг болгаш эрес-дидим бол+. Сен бодуңнуң чонуңга Мээң оларның ада-өгбезинге бээр бооп даңгыраглааным бо черни ээлээр кылдыр хүлээдип бээр сен. 7Чүгле кадыг-быжыг болгаш кончуг эрес-дидим бол. Мээң чалчам Моисейниң сеңээ чагааны хоойлуну бүрүнү-биле сагыырын утпа. Ол хоойлудан оң-даа, солагай-даа талаже чайгылбас болзуңза+, сээң орууң каяа-даа ак болур. 8Ол хоойлуда бижээн сөстерни аксыңдан дүжүрбейн, үргүлчү чугаалап чор+. Ону дүн-хүн дивейн бодап+, сагыырын утпа – ынчан сээң чорууң чогуур болгаш орууң ажык болур. 9Сеңээ дужаадым чоп: кадыг-быжыг болгаш эрес-дидим бол, коргуп-сүртеве!+ Дээрги-Чаяакчы Бурганың каяа-даа сээң-биле кады боор».

10Иисус чоннуң удуртукчуларынга+: 11«Турлагны эргип кезээш, чонга: „Орукка чиир кылдыр аъш-чемден белеткеңер. Үш хонгаш, бо Иордан хемни кешкеш, Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның силерге өнчү кылдыр берип турары черже ону ээлеп аары-биле чоруптар силер“» – деп чарлаарын дужааган.

12А Рувимниң, Гадтың аймактарынга база Манассияның аймааның чартыынга Иисус мынча дээн: 13«Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң силерге чүнү чугаалаанын утпайн көрүңер: „Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар силерге бо черни бергеш, аңаа тайбың чуртталганы хайырлаан-дыр“. 14Ам силерниң кадайларыңар, ажы-төлүңер, мал-маганыңар маңаа, Иорданның бо талазынга, Моисейниң силерге берген черлеринге, артып калзын+. А силер, дайылдажып шыдаар улус, чепсегленип алгаш, ха-дуңмаңарның оруун баштап, оларга дузалажыңар. 15Амдыызында Дээрги-Чаяакчы оларга, силерге дег, тайбың чуртталганы хайырлаваан-дыр. Кажан олар Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның берип турары чуртун эжелеп аарга, чүгле ынчан силер ээп чанып келгеш, Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң силерге бергени, Иордан хемниң чөөн талазында чуртту ээлеп ап болур силер»+.

16Олар Иисуска: «Сен чүү деп чарлык болур сен, шуптузун күүседир бис. Кайнаар барыңар деп дужаай-дыр сен, ынаар баар бис. 17Моисейни дыңнап чораанывыс дег, сени дыңнаар бис – чүгле Дээрги-Чаяакчы Бурганың, Моисей-биле кады чорааны дег, сээң-биле кады чоруур болза. 18Сээң чугааңны тоовас болгаш сээң дужаалыңны күүсетпес кижи бүрүзү өлүртүр. Сен чүгле кадыг-быжыг болгаш эрес-дидим бол!» – деп харыылааннар.

2

Хананей херээженниң хайгыылчыларга дузалааны

2^1Нуннуң оглу Иисус ийи хайгыылчыга: «Ол черни база Иерихон хоорайны шинчилеп көрүп эккелиңер» – деп чугаалааш, оларны Ситтимден бүдүү чорудупкан. Ийи хайгыылчы Иерихонче чорупкаш, Раав деп самыын-садар херээженниң бажыңынга чедип келгеш, аңаа хонуп артып калганнар+.

2Иерихоннуң хаанынга: «Бо дүне бистиң черивисти көрүп аар дээш, израильчилер мында чедип келген-дир» – деп дыңнадыптарга, 3хаан улузун Раавче чорудупкаш: «Сенде келген улусту биске үндүрүп бер. Олар бистиң чуртувусту көрүп аар дээш келген хайгыылчылар-дыр» – деп дужааган.

4Ынчалза-даа Раав ийи хайгыылчыны чажырыпкаш, хаанның улузунга: «Ийе, танывазым эр улус меңээ келгеш чорутту. Оларның кайыын келгенин билбедим. 5Караңгылай бергенде, хоорайның улуг хаалгазын хаар өйде, олар чоруй барды. Кайнаар чорупканын мен билбес мен. Дүрген, оларны сүрүп чоруптуңар: силер оларны тудуп аар силер!» – деп харыылаан+. 6(Шынында хайгыылчыларны Раав бажың кырынче үндүргеш, чыып каан лён сыптарының адаанга чажырып каан турган.) 7Хаанның улузу Иорданче углаан оруктап хайгыылчыларны сүрүп чорупкаш, кежиг аксынга чедип келгеннер+. Олар хоорайдан үнери билек, улуг хаалганы хаапкан.

8А хайгыылчылар чаа-ла удуур деп турда, Раав бажың кырынче үнүп келгеш, оларга мынча дээн: 9«Дээрги-Чаяакчы бистиң чуртувусту силерге берипкен деп билир мен. Бис шупту силерден коргуп тур бис. Черивистиң чурттакчыларының сузу бастынып тур!+
10Силер Египеттен чоруп туруңарда, Дээрги-Чаяакчы силерниң орууңарга турган Кызыл далайны кургадыпкан деп дыңнадывыс+. Оон ыңай Иорданның ындында черниң ийи амор хааны – Сигон биле Огту узуткап кааныңарны база билир бис+. 11Ону дыңнап кааш, бистиң сузувус бастынып калган. Силерге ам кым-даа удурланып дидинмес. Чүге дээрге силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчы өрү дээрде-даа, куду черде-даа тергиидеп турар-дыр!+
12-13Мээң силерге энерел көргүскеним дег, шак ынчалдыр силер мээң төрелдеримге энерелден көргүзериңерни Дээрги-Чаяакчының ады-биле меңээ даңгыраглаңар+. Мээң ада-иемни, акыларымны, угбаларымны, дуңмаларымны, оларның өг-бүлелерин – бистиң шуптувусту өлүмден чайладырының бадыткалдыг демдээн меңээ арттырып бериңер!»

14Ынчан хайгыылчылар Раавка: «Силерниң амы-тыныңар дээш бис амы-тынывыс-биле харыылаар бис! Бир эвес силер бистиң дугайывыста кымга-даа чугаалавас болзуңарза, Дээрги-Чаяакчы биске бо черни бериптерге, бис сеңээ шынчы бооп, энерелден көргүзер бис» – деп харыылааннар+.

15Ооң соонда Раав оларга соңга дамчыштыр хендир-биле туттунуп дүжеринге дузалашкан+. (Ооң бажыңы хоорайның ханазының бир кезии турган – хоорайның ханазы ооң чурттаар чери турган чүве-дир.) 16«Силерни сүрүп чоруткан улуска таварышпазы-биле, дагларже чоруптуңар. Ол улус чанып келгиже, аңаа үш хондур чаштынып туруңар, а ооң соонда бодуңарның орууңар-биле чоруптар силер» – деп, Раав оларга чагаан.

17Кандыг таварылгада оларның берген даңгыраа күштүг болурун хайгыылчылар Раав-биле дугуржуп алганнар: 18«Кажан бис бо чуртка чедип кээривиске, сен бо кызыл хендирни бисти үндүрүпкениң соңгаңга баглап аар сен. Бодуң бажыңыңга ада-иеңни, акы-дуңмаң болгаш бүгү төрелдериңни чыып аар сен. 19Бир эвес оларның кайы-бирээзи бажыңыңдан кудумчуже үне бээр болза, өлүмү дээш ол боду буруулуг болур. А бир эвес сээң бажыңыңга турган улуска израильчилер дээр болза, ынчан бурууну бис чүктээр бис. 20А кым-бир кижиге бистиң дугайывыста чугаалаптар болзуңза, ооң соонда бо даңгыраавыс күш чок болур эвеспе».

21«Силерниң сөзүңер-биле болзун» – деп, Раав чөпшээрешкеш, хайгыылчыларны чорудупкан. Олар чоруй баарга, Раав соңгазынга кызыл хендирин баглап алган.

22Сүрүп чораан улус орук дургаар дилээш, кымны-даа тыппайн чанып келгижеге чедир, хайгыылчылар дагларже чоруй баргаш, аңаа үш хондур чаштынып турганнар. 23Ооң соонда ийи хайгыылчы дедир чорупкан. Олар даглардан бадып, хемни кешкеш, Нуннуң оглу Иисуска чедип келгеш, олар-биле чүү болганын шуптузун аңаа чугаалап бергеннер. 24«Дээрги-Чаяакчы бо бүгү чуртту биске берипкен-дир. Ооң чурттакчылары бистен аажок коргуп-сүртеп турар-дыр» – деп, олар Иисуска чугаалааннар.

3

Иордан хемни кешкени

3^1Эртен эрте Иисус бүгү израильчилер-биле кады Ситтимден шимчеп үнгеш+, Иорданга чедип келген. Хемни кешпейн чыда, олар аңаа хонуп аар дээш турумчуп алган. 2Үш хонук эрткенде, удуртукчулар турлагны эргип, 3чонга мындыг дужаал үндүрүп, чарлааннар: «Левит бараалгакчылар Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның чагыг-керээзиниң аптаразын алгаш+, шимчеп үнүптерин көрүп кааш-ла, силер база шимчеп үнгеш, оларның соондан чоруптар силер. 4(Чүгле эмин эрттир чоокшулаваңар. Силерниң-биле ыдыктыг аптараның аразы 2000 кыры дурту хире хемчээлдиг болзун.) Шак ынчалдыр кайнаар баарын билип аар силер, чүге дээрге ооң мурнунда силер ол оруктап чоруп көрбээн болгай силер».

5Иисус чонга: «Ыдыктанып-арыгланып алыңар, чүге дээрге даарта Дээрги-Чаяакчы силерниң араңарга кайгамчык чүүлдер кылыр болгай» – деп дужааган.

6Ооң соонда Иисус: «Ыдыктыг аптараны алгаш+, чонну баштап чоруптуңар» – деп бараалгакчыларга дужаарга, олар аптараны алгаш, чорупканнар.

7Ынчан Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Бөгүн Мен сени бүгү израиль чоннуң мурнунга алдаржыдып эгелээр мен. Моисей-биле кады чорааным дег, Мен сээң-биле кады-дыр мен дээрзин олар билип каар. 8Ыдыктыг аптараны көдүрүп чоруур бараалгакчылар Иордан хемниң суун сүзүп кирипкеш, доктааптар кылдыр дужаалдан беривит» – дээн.

9Иисус израильчилерге: «Бээр чоокшулап чедип келгеш, Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның сөзүн дыңнаңар!» – деп дужааган. 10Оон мынча дээн: «Дириг Бурган силер-биле кады деп чүвени база хананей, хет, хиввей, ферез, гергес, амор, иевус чоннарны силерниң мурнуңардан үндүр ойладыптар деп чүвени мындыг янзылыг билип каар силер+. 11Бүгү чер-делегейниң Чагырыкчызының чагыг-керээзиниң аптаразын силерниң мурнуңарда улус Иордан хемче аппар чорлар+. 12А силер Израильдиң аймактарындан он ийи кижиден шилип алыр ужурлуг силер, аймак бүрүзүнден-не бир кижиден+. 13Кажан бүгү чер-делегейниң Чагырыкчызы болур Дээрги-Чаяакчының аптаразын көдүрүп чоруур бараалгакчыларның буттары Иорданның суун сүзүп кирери билек, ооң суу агымын соксадыптар, хемниң бажындан агып келген суг ханалаштыр туруптар+».

14Чон турлагдан шимчеп үнгеш, Иорданны кежер дээш углапкан. Мурнунда бараалгакчылар ыдыктыг аптараны көдүрүп алган бар чытканнар. 15Тараа кезилдезиниң үези турган. Иордан хем ол үеде эриктерин ажыр үерлей берген турган чүве-дир+. Ыдыктыг аптараны көдүрген бараалгакчылар Иорданның суун сүзүп кириптерге, оларның буттары сугга дээри билек, 16хемниң бажындан аккан суг элээн ырак черге, Цартан чоогунда Адам хоорайга ханалаштыр турупкан. А хемниң адаанда суг Дус далайже (азы Арава далайынче)+ углай ага берген. 17Чон Иордан хемни Иерихоннуң дужундан кеже берген. Дээрги-Чаяакчының чагыг-керээзиниң аптаразын көдүрген бараалгакчылар хемниң кургап калган дүвүнде чайгылыш чок турганнар. Израильчилер шупту өске талакы эрикче кеже бергиже дээр, хем кургаг чыткан+.

4

Тураскаал даштары

4^1Бүгү чон Иордан хемни кежип келгенде, Дээрги-Чаяакчы Иисуска: 2«Аймак бүрүзүнден-не бир-бир кылдыр он ийи кижиден шилип алыңар. 3Оларга Иордан хемниң дүвүнден, бо бараалгакчыларның чайгылыш чок турар черинден, он ийи даш ап аарын дужааңар+. Ол даштарны алгаш, хонар чериңерге аппарып алыңар» – дээн.

4Иисус израильчилерниң аразындан он ийи кижини (аймак бүрүзүнден-не бир-бир кылдыр) шилип алгаш, 5оларга мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның аптаразының мурнунче, хемниң ортузунче чеде бериңер. Кижи бүрүзү оон бодунуң эктинге бир даштан салып алгаш, чорупсун – Израильде чеже аймак барыл, ынча дашты ап алыңар. 6Ол даштар силерге тураскаалдыг демдек болзун+. Келир үеде ажы-төлүңер силерден: „Бо чүү даштарыңарыл?“ – деп айтырза+, 7оларга Дээрги-Чаяакчының чагыг-керээзиниң аптаразын Иордан хемни кежирип чыдырда, ол хемниң агымы канчаар соксай бергениниң дугайында чугаалап бээр силер. Ынчангаш бо даштар израильчилерге ол болуушкуннуң дугайында мөңге шагда тураскаал болур».

8Израильчилер Иисустуң дужааганын ёзугаар кылганнар: Иисуска Дээрги-Чаяакчының чугаалааны-биле, израильчилерниң аймак санынга дүүштүр Иордан хемниң дүвүнден он ийи дашты алгаш, хонар черге эккеп салып алганнар. 9Иисус өске он ийи дашты алгаш, ыдыктыг аптараны көдүрүп чораан бараалгакчыларның буттарының баскан черинге салып каан. Ол даштар бо хүннерде-даа ында чыдар.

10Дээрги-Чаяакчының Иисусту дамчыштыр чонга дужаалы (Моисейниң Иисуска чагаан бүгү чүүлү) күүсеттингиже чедир, ыдыктыг аптараны көдүрүп чораан бараалгакчылар Иордан хемниң ортузунга турганнар. А чон өске талакы эрикче дүрген кеже берген. 11Шупту улус хемни кеже бээрге, Дээрги-Чаяакчының аптаразын көдүрген бараалгакчылар чонну катап баштап алгаш чорупкан. 12Рувимниң болгаш Гадтың аймактары база Манассияның аймааның чартыы, Моисейниң оларга чугаалап турганы дег, чепсегленип алгаш, израильчилерни баштап чоруп органнар+. 13Дайылдажырынга белен 40 000 хире аг-шериг Дээрги-Чаяакчының хайгааралы-биле Иерихон ховузунче чоруп орган.

14Дээрги-Чаяакчы ол хүн Иисусту израильчилерниң мурнунга алдаржыдып каан. Оон эгелээш, олар Моисейни ханы хүндүлээр турганы дег, Иисусту бүгү назынының иштинде хүндүлээр апарганнар.

15-16Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Чагыг-керээниң аптаразын көдүрүп чоруур бараалгакчыларга: „Хемден үнүп келиңер!“ – деп чугаала» – дээрге, 17Иисус бараалгакчыларга: «Хемден үнүп келиңер» – деп дужааган.

18Дээрги-Чаяакчының чагыг-керээзиниң аптаразын көдүрүп чораан бараалгакчылар хемден үнүп келгеш, кургаг черни базары билек, хемниң суу биеэги хевээр эриин ажыр агып эгелээн чүве-дир.

19Бир айның онгу хүнүнде израильчилер Иордан хемни кешкеш, Иерихоннуң чөөн талазында Галгалга турлагжып алганнар. 20Иордан хемден ап алганы он ийи дажын Иисус Галгалга тургузуп кааш, 21израильчилерге мынча деп чугаалаан: «Келир үеде силерниң ажы-төлүңер: „Бо чүү даштарыл?“ – деп айтырза, 22силер оларга бо Иордан хемни израиль чон кургаг черлеп канчаар кежип келгениниң дугайын чугаалап бээр силер. 23Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар хемни кеже бергижеңерге чедир, силерниң орууңарда Иордан хемниң суун кургадыпкан болгай. Бурганның Кызыл далайның суун, бис кеже бергижевиске чедир, кургадыпканы дег+, Ол силерге шак-ла ынчаар дузалады чоп. 24Черниң бүгү чоннары Дээрги-Чаяакчының холунуң кайы хире күштүүн билзин дээш+, ол бүгү чүүл болган-дыр. Ол ышкаш силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчы кажан кезээде Оон коргуп чорууруңарны күзеп турар».

5

5^1Иорданның барыын чүгүн чурттаан амор хааннар болгаш далай чоогу чурттуг хананей хааннар шупту Дээрги-Чаяакчы Иордан хемниң суун, израильчилер ону кеже бээр кылдыр, кургадып соолдурупканының дугайында медээни дыңнааш, кортканындан сузу бастынып калган. Израильчилер-биле олар ам туржуп диттикпээн.

Галгалга кыртыжап демдектээшкин болгаш Хосталыышкын байырлалын демдеглээни

2Ол өйде Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Чидиг бижектерден кылып алгаш, израиль чоннуң аразында кыртыжадып демдектетпээн улус-биле ёзулалды кылып каг» – дээн. 3Иисус чидиг бижектер кылып алгаш, израильчилерниң эр улузун Аралот деп тейге[*] кыртыжап демдектеп каан.

4Иисустуң кыртыжап демдектээшкин ёзулалын кылганының чылдагааны мындыг чүве-дир. Дайылдажып шыдаар эр улус шупту Египеттен үнгеш, ээн кургаг ховуга чорааш, орук ара өлгүлеп калган+. 5Египеттен үнген бүгү эр улус кыртыжадып демдектедип алган турган, а ээн кургаг ховуга Египеттен көжүп турган үезинде төрүттүнген эрлер кыртыжадып демдектетпээн турган. 6Израильчилер ээн кургаг ховуга дөртен чыл иштинде көжүп чоруп турган+. Олар Дээрги-Чаяакчыны тооп дыңнаваан боорга, Ол: «Мээң силерниң ада-өгбеңерге бээр бооп даңгыраглааным чуртту – сүт биле ары чигири агып чыдар байлак черни+ – кажан-даа көрбес силер» – деп оларга даңгыраглаан+. Ынчангаш Египеттен үнген соонда, дайылдажып шыдаар турган эр улус шупту ол үе дургузунда мөчээн. 7Өлгеннерниң орнунга Дээрги-Чаяакчы оларның оолдарын өстүрүп каарга+, ам Иисус оларны кыртыжап демдектеп кааны ол-дур. Көжүп турган үезинде оларны кыртыжаваан болганда, олар шупту кыртыжап демдектеттинмээн болган-дыр.

8Шупту эр улусту кыртыжап демдектээн соонда, олар турлаанга экириирин манап турда, 9Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Бөгүн Мен силерден Египеттиң бужарын адырып кагдым!» – дээн+. Ынчангаш ол черни бөгүнге чедир Галгал[*] деп адаар чүве-дир.

10Израильчилер Галгалга турлагжып алгаш, айның он дөрт дугаар хүнүнде, кежээ, Иерихоннуң ховузунга Хосталыышкын байырлалын демдеглээннер+. 11Олар байырлалдың дараазында хүнүнде ол черде өзүп үнүп турар чимис, ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далган база хооруп каан тараа чип турганнар. 12Ол черде өзүп турар чимистерни чип эгелээн хүнден бээр манна көзүлбестей берген+. Израильчилерге манна ооң соонда көзүлбестээн – ол чылын олар ханаан черниң дүжүдү-биле чемненип турганнар.

Иерихонну эжелеп алганы

13Иисус бир катап Иерихоннуң чоогунга тургаш, холунда хылыш тудуп алган кижи көрүп кааш+: «Бистиң киживис сен бе азы дайзынывыс сен бе?» – деп айтырган.

14«Чок, мен дээрге Дээрги-Чаяакчының аг-шерииниң баштыңчызы-дыр мен. Ынчангаш мен мында келдим» – деп, ол харыылаан.

Иисус черге чедир мөгейгеш: «Мээң дээргим чалчазы меңээ чүнү чугаалаар ирги?» – деп айтырган.

15Дээрги-Чаяакчының шерииниң баштыңчызы: «Будуңда кеткен идиктериң уштуп ал. Сээң турар чериң ыдыктыг-дыр+» – деп аңаа чугаалаан. Иисус ынчалдыр кылган.

16Иерихон хоорайның хаалгазы ол өйде хаашкынныг болгаш дүкчүглүг турган. Израильчилерден коргар болгаш, кым-даа хоорайдан үнмээн, хоорайже кирерин кымга-даа чөпшээревейн турган.

6

6^1Ынчан Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Иерихон хоорайны база ооң хаанын аг-шерии-биле кады сээң холуңга хүлээдип тур мен. 2Бүгү шериглериңер Иерихонну долгандыр алды хүн дургузунда хүнде-ле бир катап эргип турзун. 3Ол ышкаш ыдыктыг аптараның мурнунга чеди бараалгакчы мыйыс эдискилер[*] тудуп алгаш кылашташсын. А чедиги хүнде хоорайны чеди катап долгандыр кылаштаңар, бараалгакчылар эдискилерни үрүп чорзуннар. 4Кажан мыйыс эдискилерни үрүп эгелээрге+, бүгү чон ону дыңнап кааш, кончуг ыыткыр кылдыр алгырышсын. Ынчан хоорайның ханазы буступ каар, силер турган черлериңерден-не хоорайже кире бээр силер» – деп чугаалаан.

5Нуннуң оглу Иисус Бурганның бараалгакчыларын кыйгырткаш: «Дээрги-Чаяакчының чагыг-керээзиниң аптаразын көдүрүп алыңар. Чеди бараалгакчы аптараның мурнунга мыйыс эдискилер тудуп алгаш кылашташсын» – дээн. 6А чонга Иисус: «Барып, хоорайны эргээш келиңер. Чепсектиг улус Дээрги-Чаяакчының аптаразының мурнунга чорзун» – дээн.

7Иисус чонга ындыг дужаалды бериптерге, чеди бараалгакчы эдискилерин тудуп алгаш, Дээрги-Чаяакчының хайгааралының адаанда кылаштажып, эдискилерин үрүп чорупкан. Оларның соондан Дээрги-Чаяакчының чагыг-керээзиниң аптаразын аппар чыткан. 8Эдискилер үрген бараалгакчыларның мурнунда чепсектиг шериглер, а аптараның соо-биле чон чоруп орган. Олар чоруп олурда, эдискилерниң ыыды дыңналып турган. 9Иисус чонга мынча деп айтыышкын берген: «Мен силерге дужааваан шаамда, ыытташпаңар, үн үндүрбеңер, силерниң аксыңардан чаңгыс-даа сөс үнмезин. „Алгыржыңар!“ дээримге, чүгле ынчан алгыржып эгелээр силер». 10Ындыг янзылыг Дээрги-Чаяакчының аптаразы хоорайны бир долгангаш, турлагже ээп келген. Чон турлагга бир хонган.

11Дараазында хүн Иисус эрте туруп келгенде, бараалгакчылар Дээрги-Чаяакчының аптаразын алгаш чорупканнар. 12Чеди бараалгакчы Дээрги-Чаяакчының аптаразының мурнунда мыйыс эдискилерни үрүп бар чыткан. Оларның мурнунда – чепсектиг шериглер. Ыдыктыг аптараның соо-биле чон чоруп орган. Олар чоруп олурда, эдискилерниң ыыды дыңналып турган. 13Ындыг янзылыг ийиги хүн база хоорайны бир катап долгангаш, турлагже ээп келгеннер. Алды хүн иштинде ынчалдыр кылганнар.

14Чедиги хүнде даң хаяазында тургаш, ол-ла чыскаал-биле хоорайны чеди катап долгандыр эргээннер. Чүгле ол хүн хоорайны чеди катап долганганнар. 15Бараалгакчылар чеди дугаарында эдискизин этсирге, Иисус чонга: «Алгыржыңар, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы хоорайны силерге хүлээдип берген-дир! – дээн. – 16Бо хоорайны болгаш ында бар бүгү-ле чүвени Дээрги-Чаяакчыга кезээ мөңгеде тураскаадып, бүрүнү-биле узуткаар ужурлуг бис+. Чүгле Раав деп аттыг самыын-садар херээжен болгаш ооң бажыңында турар шупту улус дириг артсын. Чүге дээрге ол бистиң чорудупкан хайгыылчыларывысты чажырыпкаш, камгалап каан+. 17Оваарымчалыг болуңар, Бурганга тураскаадыр ужурлуг чүвелерден чүнү-даа албаңар. Оон башка силер израиль турлагга хай-халап болгаш каргыш эккээр силер+. 18Бүгү алдын, мөңгүн база хүлер, демир эт-херекселдер – Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр ыдыктыг чүүлдер-дир. Оларны Дээрги-Чаяакчының шыгжамырынче суп каар ужурлуг силер».

19Израиль чон ыыткыр алгыржып, бараалгакчылар эдискилерин этсип эгелээн. Эдискилерниң үнүн дыңнап кааш, чон дыка ыыткыр алгыржып эгелээрге, хоорайның ханазы буступ кээп дүшкен+. Ынчан израиль чон бүгү таладан шургуп киргеш, хоорайны эжелеп алган. 20Хоорайда дириг чүү-ле бар болдур, шуптузун хылыш-биле кыргып-хыдып каапкан+: эр-херээжен, кырган-чалыы кижилерни, бода, шээр малды, элчигеннерни... 21Ол черге хайгыыл кылып чораан ийи кижиге Иисус: «Демги самыын-садар херээженниң бажыңынга баргаш, ону бүгү төрелдери-биле кады хоорайдан үндүрүп эккелиңер. Даңгырааңарны күүседиңер» – дээн.

22Хайгыылчы оолдар Раавтың бажыңынга баргаш, ооң бодун, ада-иезин, акы-дуңмазын, бүгү төрелдерин израильчилерниң турлааның даштынче аппарганнар+.

23А хоорайны болгаш ында бар чүвени дөгерезин өрттедипкеннер. Чүгле алдын, мөңгүн база хүлер, демир эт-херекселди Дээрги-Чаяакчының өргээзинче шыгжап суп кааннар. 24А Раав деп самыын-садар херээженни, ооң бүгү төрел-дөргүлүн Иисус диригге арттырып каан, чүге дээрге Раав Иисустуң Иерихонче чорудупканы хайгыылчыларын чажырыпкаш, камгалап каан. Раавтың салгалы бо хүннерде-даа израильчилерниң аразында чурттап чоруур+.

25Ол өйде Иисус мындыг каргыштыг сөстерни чугаалаан: «Иерихон хоорайны катап тургузар кижи Дээрги-Чаяакчыга каргаттырар! Хоорайның таваан салгаш, дун оглун оскунар! Ооң хаалгазын тургузуп каггаш, хеймер оглун оскунар!»+

26Дээрги-Чаяакчы Иисус-биле кады турган. Иисустуң ат-алдары бүгү чуртта тарай берген.

7

Аханның бачыды

7^1Ынчалза-даа израильчилер Бурганга тураскааткан чүүлдерге удур кем-буруу үүлгеткен: Иуданың аймаандан Ахан деп кижи ол чүүлдерден бир-ле чүвени ап алган. (Ахан дээрге Харминиң оглу, Харми Завдийниң оглу, Завдий Зерахтың оглу турган+.) Ынчангаш Дээрги-Чаяакчы израильчилерге килеңнеп ажынган.

2Иисус бодунуң улузун Иерихондан Вефилдиң чөөн талазында Бет-Авенниң чоогунда турар Гай деп хоорайже чорудупкан. «Барып, ол черни билип эккелиңер» – деп, улузунга ол дужааган. Олар баргаш, ол черни көрүп алгаш келгеш, 3Иисуска: «Бүгү чоннуң ынаар барган херээ чок-тур. Баштай чүгле ийи-үш муң хире кижи баргаш, Гайны эжелеп алзын. Ында улус эвээш-тир. Бүгү чонувусту түреткен ажыы чок боор» – дээннер.

4Гайже 3000 хире израильчи дайылдажып чорупкан, ынчалза-даа олар гайжылардан дезер ужурга таварышкан+. 5Гайжылар израильчилерни хоорайның эжик-хаалгазындан Севаримге чедир сүрүп, дагның эдээнге оларны чылча шапкаш, үжен алды хире кижини өлүрүп кааннар. Ол болуушкундан израильчилерниң сузу бастынып, холу салдына берген.

6Иисус муңгаралдан хевин ора соп каапкаш, Дээрги-Чаяакчының аптаразының мурнунга черже доңгайып кээп дүшкеш+, кежээге чедир аңаа чыткан. Иисус-биле кады Израильдиң баштыңнары база ынчалганнар, баштарынче довурак бызап алганнар+. 7Ынчан Иисус: «Аа халак, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Чүге Сен бо чонну Иордан хемни кежирдиң? Бисти амор чонга узуткадыр дээш бе?+ Ооң орнунга бис Иордан хемниң ындынга артып каар чүвевисти! 8Дээргим! Израильчилер дайзыннарындан дезипкениниң соонда, мен ам чүнү чугаалаар мен? 9Хананей чон болгаш ол черниң өске-даа чурттакчылары ол дугайында дыңнааш, бисти бүзээлепкеш, чер кырындан адывысты чидир узуткап каары ол-дур!+ Ооң соонда Сээң улуг ат-алдарың канчаарыл?» – деп айтырган.

10Дээрги-Чаяакчы Иисуска мынча деп харыылаан: «Туруп кел, чүге мында доңгайып кээп дүшкен чыдарың ол? 11Израиль чон бачыт үүлгеткеш, Мээң олар-биле чарганым дугуржулганы үреп каан. Олар Меңээ тураскааткан чүвени оорлап алгаш, ооң дугайында ыытташпайн, боттарының эт-севиниң аразында чажырып алган-дыр! 12Ынчангаш израильчилер боттарының дайзыннарынга удур туржуп шыдавайн, дезипкен+. Чүге дээрге олар боттары каргышка таварышкан. Бир эвес силер Меңээ тураскааткан чүвени узуткап, бодуңардан ыратпас болзуңарза, моон соңгаар Мен силер-биле кады болбас мен+.

13Туруп келгеш, чонну арыглап, ыдыкта. Оларга мону дамчыдып чугаала: даартагы хүнге белеткенип, ыдыктанып-арыгланып алыңар. Чүге дээрге Израильдиң Бурганы – Дээрги-Чаяакчы: „Израиль чон, силерде Меңээ тураскааткан чүве бар-дыр! Силер ол чүведен адырлып албаан шааңарда, дайзыныңарга удур туржуп шыдавас болур силер“ – деп чугаалаан. 14Даарта эртен маңаа аймактар аайы-биле шупту чедип келиңер+. Дээрги-Чаяакчы кайы аймакче айтыптар болдур, олар төрел бөлүк аайы-биле чедип келзин. Дээрги-Чаяакчының айытканы төрел бөлүк аалдар аайы-биле чедип келзин. Дээрги-Чаяакчының айытканы аалдан эр улус шупту чедип келзин. 15Кымдан Дээрги-Чаяакчыга тураскааткан чүвелер тыптыр болдур, Дээрги-Чаяакчы-биле чарган керээни үреп, бужар херек кылганы дээш, ол кижи аңаа хамааржыр бүгү чүве-биле кады өрттеттирер ужурлуг!»

16Даартазында эртен эрте Иисус израильчилерни аймак аайы-биле аңаа чедип кээрин дужаарга, Бурган Иуданың аймаанче айыткан. 17Иуданың төрел бөлүктеринге чедип кээрин дужааган – олар чедип кээрге, Бурган Зерахтың төрел бөлүүнче айыткан+. Иисус Зерахтың төрел бөлүүнден эр улуска чедип кээрин дужаарга, Бурган Завдийже айыткан. 18Завдийниң аалында эр улусту келдиртип аарга, Иуданың аймаандан Зерахтың үре-салгалы, Завдийниң оглу Хармийниң Ахан деп оглунче айыткан.

19Ынчан Иисус Аханга: «Оглум! Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчыны алдаржыдып+, чүнү үүлгеткениңни менден чажырбайн, сөглеп бер» – дээн.

20Ахан Иисуска: «Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт кылганым шын+. Ол мынчаар болган чүве. 21Олчалап алганывыс чүүлдерниң аразындан Сеннаардан келген бир чараш хепти+ база 200 шекел мөңгүннү, 50 шекел деңзилиг алдынны көрүп кааш, алыксааш, ап алдым. Ол чүвелерни шуптузун майгын иштинде черде чажырып каан мен, мөңгүн эң-не адаанда чыдар чүве» – деп харыылаан+. 22Иисус бодунуң айбычыларын Аханның майгынынче чорудупкан. Олар ынаар далаш-биле маңнажып чеде бергеш, чажырып каан чүвелерни майгындан тып алганнар; мөңгүн эң-не адаанда чыткан. 23Майгындан ол бүгүнү алгаш, Иисуска болгаш израильчилерге эккеп, Дээрги-Чаяакчының мурнунга салып бергеннер.

24Ооң соонда Иисус болгаш бүгү израильчилер Зерахтың үре-салгалы Аханны ап алганы мөңгүнү, хеви, алдыны-биле; оолдары, уруглары-биле; шээр болгаш бода малдары-биле, элчигеннери-биле; майгыны база бүгү-ле эт-севи-биле Ахор шынаазынче аппарганнар. 25«Чүге сен биске хай-халап эккелдиң? – деп, Иисус аңаа чугаалаан. – Бөгүн сеңээ Дээрги-Чаяакчы хай-халапты көргүзер!» Ынчан израильчилер шупту Аханны даш-биле өлүр соп каапканнар. Ол шынааже эккелген улузун болгаш мал-маганны израильчилер дөгерезин даш-биле өлүр соп каапкаш, өрттедипкеннер, 26а оларның кырындан даштар хорумнап кааннар – ол улуг хорум бо хүннерде-даа ында бар+. Ооң соонда Дээрги-Чаяакчының килеңи оожургаан. Ынчангаш ол черни бо хүннерге чедир Ахор шынаазы деп адаар чүве-дир[*].

8

Гайны эжелеп алганы

8^1Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Дайылдажып шыдаар бүгү чонну чыып алгаш, Гайже чорувут. Коргуп сүрээдеве! Сээң холуңга Мен Гайның хаанын, ооң чонун, ооң хоорайын болгаш бүгү черин хүлээдип берип тур мен+. 2Иерихонну канчалган сен, Гайны болгаш ооң хаанын шак-ла ынчалдыр аажыла+. Бо удаада Гайдан олчаны болгаш малды бодуңарга ап болур силер+. Хоорайның артыы талазынга кедегден тургузуп ал» – дээн.

3Иисус дайылдажып шыдаар бүгү чон-биле Гайже чорупкан. Ол 30 000 эрес-дидим дайынчыны шилээш, дүне оларны мурнай чорудуп, 4мынча деп дужааган: «Көрдүңер бе, хоорайның артыы талазынга кедег тургузар силер+. Хоорай чанындан ыраваңар, силер шупту белен туруңар! 5А мен арткан улузум-биле хоорайга чеде бээр мен. Ол хоорайның чурттакчылары, мооң мурнунда дег, биске удур тулчуп үнүп кээрге, олардан дезиптер бис+. 6„Ынчан дег, болар бистен дезип турлар“ деп бодааш, олар бисти сүрүптер. Ынчалдыр хоорайдан оларны ырадып аппаар бис. Кажан бис дезиптеривиске, 7силер кедегден туруп келгеш, хоорайны эжелеп аар силер. Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар хоорайны силерниң холуңарга хүлээдип бээр. 8Хоорайны эжелеп алгаш, ону өрттедиптиңер, Дээрги-Чаяакчының сөзүн ёзугаар кылыңар. Көрдүңер бе, Мээң силерге дужаалым мындыг-дыр».

9Иисустуң чагаанын ёзугаар олар кедег тургузуп алгаш, Вефил биле Гайның аразынга, Гайның барыын талазынга, доктаап алганнар. А Иисус ол дүне шериглерниң аразынга хонган.

10Эртен эрте Иисус чонну хынап көргеш, Израильдиң баштыңнары-биле кады оларны баштап алгаш, Гайже чорупкан. 11Дайылдажып шыдаар бүгү улус Иисус-биле кады хоорайга чоокшулап чеде бергеш, ооң чоогунга, соңгу талазынга доктаап алган. Оларның турлаа биле Гай хоорайның аразында шынаа бар турган. 12А Иисус 5000 хире кижини шилип алгаш, оларны Вефил биле Гайның аразынга, хоорайның барыын талазынга кедегге тургузуп каан. 13Бүгү чон хоорайның соңгу талазынга туруп алган, а кедегге орган улус хоорайның барыын талазында турган. Ол дүне Иисус шынааның ортузунга чедип келген.

14Гайның хааны ону көрүп кааш, эртен эрте хоорайның чурттакчыларын Иордан шынаазының баарында тодаргай черже дүрген үндүрүпкеш, израильчилерге удур тулчуп кирипкен. Хоорайның артыы талазында кедег тургузуп каанын Гайның хааны билбээн. 15Иисус болгаш бүгү израиль чон, аштырган улус дег, ээн кургаг ховуже аткаар дезип эгелээннер. 16Гайжылар хоорайның бүгү чонун дайзыннарны сүреринче кыйгырган. Иисусту сүрер дээш, олар хоорайдан ырап келгеннер. 17Гайда болгаш Вефилде чаңгыс-даа эр кижи артпаан, шупту израиль чонну сүрүп чорупкан. Ону сүрер дээш, хоорайның хаалгазын ажык каапканнар.

18Ынчан Дээрги-Чаяакчы: «Холуңда чепсээңни Гайже угландыр айтывыт. Ол хоорайны сээң холуңга хүлээдип берип тур мен!» – дээрге, Иисус бодунуң холунда чепсээн ынаар угландыр айтыптары билек, 19кедегге турган дайынчылар халдап кирипкеннер+. Олар хоорайже шургуп киргеш, эжелеп алган дораан-на ону өрттедипкеннер.

20Гайның чурттакчылары хая көрнүп келгеш, хоорайының өрттенип турарын көрүп кааннар – ыш дээрже шөйлүп үнүп турган! Гайжыларның кайнаар-даа баар харыы чок апарган, чүге дээрге ээн кургаг ховуже дезип бар чыткан израильчилер хая көрнүп келгеш, ам оларже удур халдап эгелээн. 21Иисус болгаш бүгү израиль чон кедегге турган улузунуң хоорайны эжелеп алганын билип кааш, хоорайның кырында ышты эскерип, ол-ла дораан дедир ээпкеш, гайжыларже удур халдап эгелээннер. 22Кедегге турган дайынчылар оларга уткуштур хоорайдан үнүпкен. Ынчалдыр израильчилер боттарының дайзыннарын дезип-даа, дириг артып-даа шыдавас кылдыр бүзээлепкеш, чаңгыс-даа кижи диригге арттырбайн, чылча шаап кааннар+. 23А Гайның хаанын диригге тудуп алгаш, Иисуска эккелгеннер+.

24Оларны сүрүп чораан Гайның дайынчыларын ээн кургаг ховуга чаңгыс-даа кижи арттырбайн чылча шапканының соонда, израильчилер хоорайга келгеш, ында арткан улустуң дөгерезин хылыш-биле узуткап каапкан. 25Ол хүн Гайның өлген эр, херээжен чурттакчыларының саны 12 000 кижи болган. 26Гайга чурттап чораан кижилерни шуптузун узуткаваан шаанда, Иисус холунда чепсээн черле салбаан. 27Хоорайдан тыпкан олчазын болгаш мал-маганны Дээрги-Чаяакчының Иисуска дужааганын ёзугаар, израильчилер боттарынга ап алганнар.

28Хоорайны Иисус өрттедипкен – ол мөңгеде хорум даштарже шилчий берген+. Амгы үеде-даа ол ындыг хевээр чыдар. 29Гайның хаанын Иисус ыяшка азып каан+. Хаанның мөчү-сөөгүн кежээге дээр ыяшка азып каан турган, а хүн ажар өйде ону дүжүргеш, хоорайның хаалгазының аксынче октаптарын Иисус дужааган+. Ооң кырынче эңмежок улуг даштарны хорумнап каапкан+. Ол хорум бо хүннерде-даа ында турар чүве-дир.

Ыдыктыг хоойлуну номчааны

30Ынчан Иисус Гевал даанга Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээшти тудуп каан+. 31Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң израильчилерге чагып кааны, Моисейниң хоойлу номунда бижиттинген – хоюглап дүрбүвээн (демир херексел аңаа дегбээн) даштардан кылган бедигээш ол чүве-дир+. Ол бедигээшке Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүлдү база эп-найырал өргүлдерин салып турган. 32Ол черге, израильчилер көрүп турда, Иисус элээн каш даштарга Моисейниң бижээн хоойлу номунуң хоолгазын бижип каан. 33Бүгү израильчилер – үндезин израиль чон база оларга катчып келген даштыкы улус – баштыңнар, удуртукчулар база шииткекчилер-биле кады Дээрги-Чаяакчының чагыг-керээзиниң аптаразының ийи талазынга туруп алганнар. Оларның бир чартыы – Гаризим даг дужунда, өскелери – Гевал даг дужунда турганнар+. Оларның ортузунда ыдыктыг аптараны көдүрер хүлээлгелиг левит бараалгакчылар турган. Бо бүгү Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң чонну алгап-йөрээр дээш мооң мурнунда үндүрген дужаалын ёзугаар болган чүве-дир.

34Ооң соонда Иисус хоойлу номунда бижип каан бүгү чүвени – йөрээшкинни-даа, каргышты-даа – шуптузун номчаан+. 35Израильдиң чыглып келген бүгү чонунга – херээженнерге, ажы-төлге, даштыкы улуска-даа+ – Моисейниң чагыгларының шуптузун, чаңгыс-даа сөс эрттирбейн, Иисус номчуп берген.

9

Гаваончуларның кажарлааны

9^1Иордан хемниң барыын талазында дагларда, шат черлерде база Ливанга чедир Улуг далайның эриин дургаар чурттаан бүгү хааннар ол болуушкуннарны дыңнап каарга, хет, амор, хананей, ферез, хиввей база иевус чоннар 2Иисус биле Израильге удур демниг чаалажыры-биле каттыжып алганнар+.

3А Гаваон хоорайның чурттакчылары Иисустуң Иерихон биле Гайны канчапканын дыңнааш+, 4аңаа удур кажар арга ажыглаар деп бодап алганнар. Олар орукче мынчалдыр үнүпкеннер: аъш-чем хүнезинненип алгаш, элчигеннеринге орбак-самдар шоодайлар дергилеп алгаш, орбак-самдар, чамашкылыг хөм көгээржиктерге арагалар куткаш, арттынып алганнар. 5Олар эрги, катап-катап улдургулап каан идиктер, элеп орлуп калган хептер кеткилеп алганнар. Хүнезинненип алган хлеви кургаг, тоглап турар болган. 6Ынчалдыр олар израильчилерниң Галгалда турлаанда+ Иисуска болгаш израиль чонга чедип келгеш: «Бис ырак черден келдивис. Бистиң-биле тайбың керээзин чарып алыңар» – дээн.

7Израильчилер хиввей уктуг гаваончуларга: «Силер-биле канчап керээ чарар улус бис? Силер та бистиң чоогувуста чурттап турар улус силер?» – деп харыылааннар.

8Олар Иисуска: «Бис сээң кулдарың-дыр бис» – дээннер.

Иисус олардан: «Кымнар силер, кайыын келдиңер?» – деп айтырган.

9Гаваончулар: «Бис, сээң кулдарың, Дээрги-Чаяакчы Бурганыңның ат-алдарын дыңнааш, дыка ырак чурттан келдивис+. Бис Ооң алдарының дугайында, Египетке кылган херектериниң дугайында шуптузун дыңнадывыс. 10Иорданның ындыы талазында амор чоннуң ийи хаанын – Эсевоннуң хааны Сигонну база Астаротка чурттап чораан Васанның хааны Огту – Дээрги-Чаяакчының канчапканын дөгерезин дыңнадывыс+. 11Ол бүгүнү дыңнааш, чуртувустуң баштыңнары болгаш чаңгыс чер чурттугларывыс биске мындыг даалга бердилер: „Аъш-чемден хүнезинненип алгаш, ол чонче чоруптуңар. ‘Бис силерниң кулдарыңар-дыр бис’ – деп оларга барып чугаалаңар. Ынчангаш бистиң-биле тайбың керээзин чарып алзыннар“. 12Силерже чоруур дээш, хүнезин белеткеп турувуста, бо хлевивис чылыг хевээр турду. Ам ол кургааш, тоглап турар апарган-дыр. 13Арагалыг көгээржиктер бо-дур. Кажан оларны долдуруп ап турувуста, чаа турдулар, а ам орлугулап калганы ол-дур. Бистиң идик-хевивис безин узун орукка элеп, самдарарып калды» – дээннер.

14Израильчилер оларның аъш-чемин амзап көргеннер, а Дээрги-Чаяакчыдан чөпшээрел айтырбааннар+. 15Иисус олар-биле тайбың керээзин чарып алгаш+, оларның амы-тынын кадагалаар бооп аазаан. Ниитилелдиң нояннары база ол керээни үревезин даңгыраглааннар.

16Керээ чарып алганындан бээр үш хүн эрткенде, израильчилер ол улусту боттарындан ырак эвесте чурттап турар кожалары деп билип кааннар. 17Израильчилер орукче үнүпкеш, үш дугаар хүнүнде оларның Гаваон, Кефира, Беерот база Кириат-Иарим деп хоорайларынга чедип келгеннер+. 18Израильчилер ол хоорайларның чурттакчыларын узуткай бербээннер, чүге дээрге ниитилелдиң нояннары оларга Израильдиң Бурганы – Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглаан болгай. Ол дээш бүгү ниитилел нояннарынга удур хыйланып эгелээн.

19Израильдиң нояннары бүгү ниитилелге: «Израильдиң Бурганы – Дээрги-Чаяакчының ады-биле оларга дегбезин аазаан болгай бис. Ынчангаш ам бис оларга дээп шыдавас бис. 20Оларны мынчаалыңарам: чарган керээвис ужун Бурганның килеңи биске дүшпези-биле оларны диригге арттырып каар бис. 21Дириг чурттап чораайлар аан. Моон соңгаар олар бүгү ниитилеливиске суг узуп, ыяш чарып бээр кижилер болзун» – дээннер+. Нояннар чүү дээнил, ынчалдыр болган.

22Иисус гаваончуларны кыйгырыпкаш, оларга: «Бистиң чоогувуста хиреңерде „Силерден дыка ыракта чурттап турар бис“ деп чүге мегеледиңер? 23Ол дээш каргаттырган силер! Чонуңар кажан кезээде кулдар болур: мээң Бурганымның өргээзинге суг узуп, ыяш чарып бээр кижилер болур силер!» – дээн.

24Гаваончулар Иисуска: «Сээң Бурганың бо черни силерге бергеш, ооң бүгү чурттакчыларын силерниң мурнуңардан узуткап кааптарын бодунуң чалчазы Моисейге дужааган дээрзи+ биске, сээң кулдарыңга, дыңналып келген. Ынчангаш силерниң бисти өлүрүп кааптарыңардан аажок корткаш ынчалдывыс+. 25Ам бис сээң холуңда-дыр бис. Биске хамаарыштыр чүнү канчаарыңны шын болгаш чөптүг деп санаар сен, шак ынчалдыр кыл» – деп харыылааннар+.

26Иисус ынчалдыр израильчилерге гаваончуларны өлүртпейн барган. 27Ол хүнден эгелээш, Иисус гаваончуларны израиль ниитилелдиң болгаш Дээрги-Чаяакчыга өргүл бедигээжиниң суун узуп, ыяжын чарып бээр кижилери кылып каан. Бо хүннерде-даа олар ол хүлээлгезин Дээрги-Чаяакчының шилип алган черинде күүседип чоруурлар.

10

Амор чон-биле тулчуушкун

10^1Иерусалимниң хааны Адониседек «Иисус Гайны эжелеп алгаш, чылча шаап кааш, Гайның хаанын Иерихоннуң хаанын дег аажылаан» деп дыңнаан+. Ол ышкаш «Гаваоннуң чурттакчылары Израиль-биле тайбың керээзин чарып алгаш, ам израильчилерниң аразында турар» деп дыңнааш+, 2Адониседек болгаш ооң улузу аажок корга берген+. Чүге дээрге Гаваон – найысылал хоорайлардан дорайтавас, Гайдан-даа улуг хоорай турган. Гаваоннуң чурттакчылары шупту эрес-дидим улус турган чүве-дир. 3Ынчангаш Иерусалимниң хааны Адониседек Хевроннуң хааны Гогамче, Иармуттуң хааны Фирамче, Лахистиң хааны Яфийже, Эглоннуң хааны Девирже: 4«Меңээ чедип келгеш, Гаваонну чылча шаварынга дузалажыңар, чүге дээрге ол Иисус болгаш израильчилер-биле тайбың керээзи чарып алган-дыр» деп сөс чедирери-биле шапкынчылар чорудупкан.

5Амор чоннуң беш хааны: Иерусалим, Хеврон, Иармут, Лахис, Эглон хоорайларның хааннары катчып+, шериглерин чыып алгаш, Гаваоннуң чоогунга боттарының турлаан кылып алгаш, аңаа удур дайылдажып эгелээн.

6Гаваоннуң чурттакчылары израильчилерниң Галгалда турлаанда Иисусче: «Кулдарыңарны, бисти, кагбаңар! Биске дүрген дузалажып чедип келиңер, бисти камгалаңар! Дагларда чурттап чоруур амор чоннуң хааннары шупту катчып алгаш, бисче халдап келди» деп сөс чедирери-биле шапкынчылар чорудупкан.

7Иисус дайылдажып шыдаар бүгү чон-биле, бодунуң эрес-дидим дайынчылары-биле Галгалдан үнүпкен. 8Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Дайзыннардан кортпа, Мен оларны сээң холуңга берип каан мен: олардан сеңээ удур кым-даа туржуп шыдавас+» – дээн.

9Иисус Галгалдан дүннү өттүр чоруп келгеш, дайзыннарга хенертен чедип келген. 10Дээрги-Чаяакчы удурланыкчыларны израильчилерниң мурнунга аймап-дүвүрей бээр кылыпкан болгаш+, израильчилер Гаваон чоогунга оларны чылча шаап каапканнар. Ооң соонда оларны Бет-Орон бедигээжинче баар оруктап сүргеш, Азека болгаш Македага чедир кыргып-хыдып келгеннер. 11Кажан удурланыкчылары израильчилерден Бет-Орон даан куду дезиптерге, Дээрги-Чаяакчы дээрден оларже улуг даштар октап эгелээн+. Ол Азекага чедир даштар октап келген. Израильчилерниң хылыжындан өлген кижилерге бодаарга, даштыг долуга соктуруп өлгеннерниң саны дыка хөй болган+.

12Ол хүн Иисус Дээрги-Чаяакчы-биле чугаалашкан. Дээрги-Чаяакчы израильчилерге амор чонну тиилээр арганы берип турда, Иисус бүгү израиль чон дыңнап турда: «Гаваоннуң кырынга доктаап турувут, хүнүм! А сен, айым, Айалон шынаазының кырынга доктаап турувут!» – дээн. 13Чон дайзыннарындан өжээн негеп албаан шаанда, хүн-даа, ай-даа ашпайн, дээрге доктаай берген турган+. Яшарның номунда[*]: «Хүн дээрниң ортузунга доктаай бергеш, хүнзедир шимчеш дивейн турган» деп, шак ынчалдыр бижип кагбаан ийик бе?

14Дээрги-Чаяакчы кижи амытанның сөзүн ынчалдыр тооп күүседир таварылга ол хүнге чедир-даа, ооң соонда-даа туруп көрбээн+. Ылап-ла Дээрги-Чаяакчы Израиль дээш Боду тулушкан!

15Ооң соонда Иисус биле бүгү израильчилер Галгалда турлаанче ээп келгеннер.

Беш амор хаанны өлүргени

16А беш амор хаан дезипкеш, Македада куйга чашты бергеннер. 17Македада куйга чаштына берген беш хаанның тыптып келгенин Иисуска дыңнадып кээрге, 18Иисус: «Куйнуң аксын улуг даштар-биле дуглап кааш, ону улуска кадартып калыңар. 19А боттарыңар дайзыннарны сүрерин ара соксатпайн, кудуруунда чыдып калганнарын кыргып-хыдыңар, оларның хоорайларынче чашты бээрин болдурбаңар – Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар оларны силерниң холуңарга хүлээдип берген-дир!» – дээн.

20Иисус болгаш израильчилер дайзыннарын дөгерезин чылча шаап кааптарга, олардан чүгле каш-ла кижи дескеш, быжыглалдыг хоорайларынга чашты берген соонда, 21бүгү чон Македада турлагда Иисусче тайбың ээп чедип келген. Ооң соонда кым-даа оларны бак сөглеп дидинмээн.

22Ынчан Иисус: «Куйнуң аксын ажыткаш, ол беш хаанны меңээ үндүрүп эккеп бериңер» – дээн. 23Ооң дужаалын ёзугаар куйдан Иерусалим, Хеврон, Иармут, Лахис, Эглон хоорайларның беш хаанын үндүрүп эккелгеннер. 24Ол хааннарны эккээрге, Иисус бүгү израильчилерни кыйгырып алгаш, кады дайылдажып чорааны шериг баштыңчыларынга: «Бо хааннарже чоокшулап келгеш, оларның моюннарынга будуңарны салып алыңар» – дээрге, олары шак ынчалдыр кылганнар+.

25Иисус шериг баштыңчыларынга: «Коргуп-сүртевеңер, кадыг-быжыг болгаш эрес-дидим болуңар! Силерниң дайзыннарыңарны, черле кым силерге удур дайылдажыр болдур, Дээрги-Чаяакчы оларны шак-ла ынчалдыр аажылаар!+» – дээн. 26Ооң соонда Иисус оларны өлүргеш, беш ыяшка мөчү-сөөгүн азып каан. Ынчалдыр оларны кежээге чедир азып каан турган+.

27Хүн ажар өйде Иисус ол мөчү-сөөктү дүжүргеш+, ол хааннарның чаштып чытканы куйже киир октапкаш, ооң аксын улуг даштар-биле дуглап каарын дужааган. Ол даштар бо хүннерде-даа ында турар.

Мурнуу чүкте хоорайларны эжелеп алганы

28Ол-ла хүн Иисус Македаны эжелеп алган. Ооң чурттакчыларын, чаңгыс-даа кижи арттырбайн, хылыш-биле кыргып-хыдып каапкан, а Македаның хаанын Иерихоннуң хаанын дег аажылаан+.

29Иисус болгаш бүгү израиль чон Македадан Ливнаже чорупкаш, ынаар халдаан. 30Дээрги-Чаяакчы Ливнаны ооң чурттакчылары болгаш хааны-биле кады израильчилерниң холунга берипкен. Олар Ливнаның чурттакчыларын чаңгыс-даа кижи арттырбайн, хылыш-биле кыргып-хыдып каапкан, а хаанын Иерихоннуң хаанын дег аажылаан.

31Ливнадан Иисус бүгү израиль чон-биле кады Лахисче чорупкаш, бодунуң турлаан ооң чоогунга кылып алгаш, ынаар халдаан. 32Дээрги-Чаяакчы Лахисти израильчилерниң холунга берипкен: даартазында-ла Иисус хоорайны эжелеп алгаш, бүгү чурттакчыларын хылыш-биле кыргып-хыдып каапкан. Лахисти база Ливнаны дег аажылааннар. 33Гезерниң хааны Горам Лахиске дузалажыр дээш чедип кээрге, Иисус ооң чонун база чаңгыс-даа кижи арттырбайн, кырып-хыдып каапкан.

34Иисус болгаш бүгү израиль чон Лахистен Эглонче чорупкаш, бодунуң турлаан ооң чоогунга кылып алгаш, ынаар халдааннар. 35Ол-ла хүн ол хоорайны эжелеп алгаш, чурттакчыларын чаңгыс-даа кижи арттырбайн, хылыш-биле кыргып-хыдып, узуткап каапкан. Эглонну база Лахисти дег аажылааннар.

36Иисус биле бүгү израиль чон Эглондан Хевронче чорупкаш, ынаар халдаан. 37Олар хоорайны эжелеп алгаш, ооң чурттакчыларын чаңгыс-даа кижи арттырбайн, хааны-биле кады база ол чоок-кавының хоорай-суурларының чурттакчыларын хылыш-биле кыргып-хыдып каапканнар. Иисус Хевронну база ооң бүгү чурттакчыларын, Эглонну дег, бүрүнү-биле узуткап каапкан.

38Иисус болгаш бүгү израиль чон Давирже ээп чорупкаш, ынаар халдаан+. 39Олар хоорайны эжелеп алгаш, ооң чурттакчыларын хааны-биле кады база чоок-кавының хоорай-суурларының чурттакчыларын чаңгыс-даа кижи арттырбайн, хылыш-биле кыргып-хыдып каапканнар. Хевронну, Ливнаны база Ливнаның хаанын Иисус канчанганыл, Давирни база ооң хаанын ынчалдыр аажылаан.

40Ынчалдыр Иисус ол черниң бүгү чурттакчыларын чылча шаап каан. Дагларга, даглар эдээнге, шат черге, Негев ховузунга чурттаан хааннарны кыргып-хыдып, чаңгыс-даа амылыг чүве арттырбайн, Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчының дужаалы-биле узуткап каапкан+. 41Кадес-Варниден Газага чедир, бүгү гошен чуртту Гаваонга чедир Иисус кыргып-хыдып каапкан. 42Ол бүгү черлерни хааннары-биле кады Иисус хары угда эжелеп алган, чүге дээрге Израиль дээш ооң Бурганы – Дээрги-Чаяакчы Боду чаалажып турган чүве-дир.

43Ооң соонда Иисус биле бүгү израиль чон Галгалда турлаанче ээп чанып келген.

11

Соңгу чүкте хоорайларны эжелеп алганы

11^1Асорнуң хааны Иавин ол болуушкуннарның дугайында дыңнааш, Мадоннуң хааны Иовавче, Шимроннуң болгаш Ахсафтың хааннарынче, 2соңгу чүкте даглыг черлерде хааннарже, Киннерет хөлдүң мурнуу чүгүнде Иордан хемниң шынаазында хааннарже, барыын чүкте шатта база Нафот-Дорда хааннарже, 3чөөн чүктен далайга чедир чурттап турар хананей чонче, даглыг черлерде чурттап чоруур амор, хет, ферез, иевус чоннарже, Эрмон даг эдээнде Мицпа деп черде хиввей чонче шапкынчыларын чорудупкан. 4Ол бүгү хааннар далайның элезини дег хөй санныг аг-шерии-биле кады дайынче үнүпкеннер; оларның аъттары болгаш дайынчы тергелери эңмежок турган+. 5Ол хааннар шупту катчып алгаш+, Израиль-биле чаалажыр дээш, Мером сугларының чоогунга кады турлагжып алганнар.

6Дээрги-Чаяакчы Иисуска: «Олардан кортпа. Даарта, бо-ла үеде, Мен оларның шуптузун израильчилерге чылча шаптырар кылып каар мен. Сен оларның аъттарының балдырларының сиирлерин үзе кезип каг+, а дайынчы тергелерин өрттедивит» – дээн.

7Иисус болгаш дайылдажып-ла шыдаар бүгү улус хенертен Мером сугларынче үнүп келгеш, дайзыннарынче халдай бергеннер. 8Дээрги-Чаяакчы ол хааннарның аг-шериин израильчилерниң холунга хүлээдип бээрге, оларны чылча шапкаш, артканнарын улуг Сидон хоорайга чедир, Мисрефот-Маимге чедир, чөөн чүкте Мицпа шынаазынга чедир сүргеш, дириг кижи арттырбайн, шуптузун кыргып-хыдып каапканнар. 9Иисус Дээрги-Чаяакчының чагааны дег, оларның аъттарын берттиндиргеш, тергелерин өрттедипкен.

10Дедир ээп ора, Иисус Асорну эжелеп алгаш, ооң хаанын хылыш-биле өлүрүп каапкан. (Ол үеге чедир Асор ол чоок-кавыда күрүнелерниң баштың хоорайы турган чүве-дир.) 11Аңаа турган амылыг чүве бүрүзүн хылыш-биле кыргып-хыдып, чаңгыс-даа кижи арттырбайн, узуткап каапкаш, Асорну хуюктапкан.

12Иисус ол хааннарны шуптузун тудуп ап+, хоорайлары-биле кады эжелеп алгаш, оларны Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң дужааганын ёзугаар хылыш-биле кыргып-хыдып, бүрүнү-биле узуткап каапкан+. 13Ындыг-даа болза, Иисустуң өрттедипкени Асордан аңгыда, израильчилер дөңнерде[*] турар хоорайларны өрттетпээннер. 14Эжелеп алганы хоорайлардан тыпкан олчазын болгаш мал-маганны израильчилер боттары үлежип алганнар, а хоорайларның чурттакчыларын чаңгыс-даа кижи арттырбайн хылыш-биле кыргып-хыдып каапканнар. 15Ынчалдыр кылырын Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чалчазы Моисейге дужааган, а Моисей ону Иисуска дужааган чүве-дир+. Дээрги-Чаяакчы Моисейге чүнү чагааныл, Иисус чаңгыс-даа сөс хажытпайн, шак-ла ынчалдыр күүсеткен.

16Иисус ынчалдыр бүгү чуртту: дагларны, Негев ховуну шуптузун, Гошен деп черни шуптузун, шатты, Иордан хемниң шынаазын, Израильдиң даглыг-даа, чавызааш-даа черлерин, 17Эдомнуң чоогунда турар Халлак дагдан Эрмон дааның эдээнде Ливан шынаазында турар Ваал-Гадка чедир эжелеп алгаш, шупту хааннарны туткаш, өлүрүп каапкан. 18Үр үениң дургузунда Иисус ол бүгү хааннар-биле дайылдажып келген. 19Гаваоннуң чурттакчылары хиввейлерден аңгыда+, израильчилер-биле тайбың керээзи чарган хоорай чок болган: оларның шуптузун дайын-биле чаалап алган. 20Дээрги-Чаяакчы ол чоннарны израильчилер-биле дайылдажыр кылдыр чөрүү-дедир кылып каан+ – израильчилер Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар оларны кыргып-хыдып, кам-хайыра чокка бүрүнү-биле узуткап каапсын дээш, Ол ынчаар кылган+.

21Ол үеде Иисус Хевронда, Давирде, Анавта, Иудеяның болгаш Израильдиң тейлеринде чурттап турар энак аймакче+ халдап келген. Иисус оларның хоорайларын эжелеп алгаш, боттарын бүрүнү-биле узуткап каапкан. 22Израильчилерниң черинде энак аймактан чаңгыс-даа кижи артпаан (олар чүгле Газада, Гефте база Азотта арткан)+. 23Иисус ол бүгү чуртту эжелеп алгаш, Дээрги-Чаяакчының Моисейге чугаалаан бүгү сөстерин ёзугаар, ону израильчилерге аймак аайы-биле үлеп бергеш, оларга ээлээри-биле берипкен+.

Дайын төнген, ол чуртка тайбың үе доктааган+.

12

Моисейниң тиилээни хааннар

12^1Иордан хемниң чөөн талазында израильчилер Арнон хемден Эрмон даанга чедир бүгү Иордан шынаазының черлерин эжелеп алгаш, оларның хааннарын кыргып-хыдып каапкан. Ол хааннарның даңзызы бо-дур:

2Эсевонга чурттап турган амор хаан Сигон. Ол хаан Арнон хемниң кыдыында Ароерни, Арнон шынаазын, Галаадтың чартыын база аммон чоннуң чуртунуң кызыгаары Иавок хемге чедир девискээрни чагырып турган+. 3Оон аңгыда Иордан шынаазы – Киннерет хөлдүң чөөн талакы эриктеринден мурнуу чүкте Арава далайының (азы Дус далайның) чөөн талакы эриинде Бет-Иешимотка чедир, Фасги сынның эдээнге чедир девискээрни чагырып турган.

4Дараазында Васанның хааны Огтуң девискээри турган. Ол – рефа уктуг сөөлгү артканнарның бирээзи чүве-дир+. Ог Астаротка база Эдреяга чуртун чагырып турган+. 5Аңаа Эрмон даг, салха чер, гессур база мааха чоннар-биле кызыгаарга чедир Васанның бүгү девискээри, Галаадтың чартыы, Эсевоннуң хааны Сигоннуң кызыгаарынга чедир черлер хамааржыр.

6Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисей база израильчилер ол хааннарны чылча шаап каан; Моисей оларның черлерин Рувимниң, Гадтың аймактарынга база Манассияның аймааның чартыынга ээлээр кылдыр бергилепкен+.

Иисустуң тиилээни хааннар

7-8Иордан хемниң барыын талазында Иисус биле израильчилер Ливан шынаазында турар Ваал-Гадтан Эдомнуң чоогунда турар Халлак даанга чедир чурттап чораан хааннарын чылча шаап каан. Хет, амор, хананей, ферез, хиввей база иевус чоннарның бүгү черлерин – дагларны, шатты, Иордан шынаазын, даглар эдектерин, ээн кургаг ховуну база Негевти – Иисус Израильдиң аймактарынга ээлээри-биле үлеп берипкен. Ол чоннарның хааннары:

1. 9Иерихоннуң хааны,
2. Вефил чоогунда Гайның хааны,
3. 10Иерусалимниң хааны,
4. Хевроннуң хааны,
5. 11Иармуттуң хааны,
6. Лахистиң хааны,
7. 12Эглоннуң хааны,
8. Гезерниң хааны,
9. 13Давирниң хааны,
10. Гадерниң хааны,
11. 14Хорманың хааны,
12. Арадтың хааны,
13. 15Ливнаның хааны,
14. Одолламның хааны,
15. 16Македаның хааны,
16. Вефилдиң хааны,
17. 17Таппуахтың хааны,
18. Хеферниң хааны,
19. 18Афектиң хааны,
20. Шароннуң хааны,
21. 19Мадоннуң хааны,
22. Асорнуң хааны,
23. 20Шимрон-Мероннуң хааны,
24. Ахсафтың хааны,
25. 21Таанахтың хааны,
26. Мегиддоннуң хааны,
27. 22Кедестиң хааны,
28. Кармил даанда Иокнеамның хааны,
29. 23Нафот-Дорда Дорнуң хааны,
30. Галгалда Гоимниң хааны,
31. 24Тирцаның хааны – шупту үжен бир хаан.

13

Эжелеттинмээн черлер

13^1Иисус назыдап кырый бээрге, Дээрги-Чаяакчы аңаа мынча дээн: «Сен назыдап кырый бердиң, а эжелеп алыр ужурлуг черлер ам-даа дыка хөй болгай. 2Ол черлер бо-дур:

филистим база гессур чоннарның бүгү девискээрлери 3(Египеттиң чөөн талазында Шихор хемден соңгу чүкте Экрон кызыгаарынга чедир Ханаанның девискээрлери деп санаттынар. Ында филистимнерниң беш күрүне-хоорайы бар: Газа, Азот, Аскалон, Геф база Экрон+);

4аввей чоннуң мурнуу чүкте чери;

Сидон хоорайга хамааржыр Меарадан Афекке чедир база амор чоннуң кызыгаарынга чедир бүгү ханаан чер;

5гевал чер+;

Эрмон дааның эдээнде Ваал-Гадтан чөөн чүкте Лево-Хаматка чедир бүгү ливан чер.

6Ливандан Мисрефот-Маимге чедир даглыг черлерниң чурттакчылары – бүгү сидончуларны израиль чондан үндүр сывырыптар мен. Мээң сеңээ чагып кааным дег, ол черни израиль чонга өнчү кылдыр үлеп бер. 7Бо черни тос аймакка база Манассияның аймааның чартыынга ээлеп чурттаары-биле бер».

Иорданның чөөн чүгүнде черни үлээни

8Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң бергенин ёзугаар Рувимниң болгаш Гадтың аймактары база Манассияның аймааның өске чартыы Иордан хемниң чөөн талазында дараазында черлерни ээлеп чурттаары-биле алганнар+:

9Арнон шынаазын дургаар чаттылган Ароерден болгаш шынаада турар хоорайдан эгелээш+, Медевадан Дивонга чедир бүгү оргулааш –

10Эсевонну чагырган амор хаан Сигоннуң аммон чоннуң кызыгаарынга чедир шупту хоорайлары;

11Гессур база мааха чоннарның девискээрлери, Галаад, бүгү Эрмон даг, Салхага чедир бүгү Васан – 12Астаротка болгаш Эдреяга чуртун чагырган Васанның хааны Огтуң бүгү күрүнези. (Ог хаан дээрге рефа уктуг сөөлгү артканнарның бирээзи турган чүве-дир.)+ Моисей ол дайзыннарны чылча шапкаш, черлерин эжелеп алган. 13Ынчалза-даа израильчилер гессур база мааха чоннарны үндүр ойлатпаан. Олар бо хүннерде-даа израильчилерниң аразында чурттап чоруур+.

14Моисей чүгле Левийниң аймаанга чер бербейн барган. «Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыры – оларның үүле-хуузу ол-дур» – деп, Дээрги-Чаяакчы оларга чугаалаан болгай+.

Рувимниң девискээри

15Моисей Рувимниң аймаанга төрел бөлүк аайы-биле дараазында черлерни үлеп берген:

16Арнон шынаазын дургаар чаттылган Ароерден болгаш шынаада турар хоорайдан эгелээш, Медевага чедир бүгү оргулааш;

17Эсевон болгаш ооң оргулаашта турар бүгү-ле суурлары – Дивон, Вамот-Ваал база Бет-Ваал-Меон, 18Иааца, Кедемот база Мефаат, 19Кириатаим, Сивма база шынаада турар тейде Цереф-Шахар, 20Бет-Фегор, Фасги сынның эдектери база Бет-Иешимот – 21оргулаашта бүгү хоорайлар, Эсевонну чагырган амор хаан Сигоннуң күрүнези. Моисей Сигонну чылча шапкаш, хаанның томуйлааны чагырыкчыларны – Эвий, Рекем, Цур, Хур, Рева деп мадиан нояннарны+ – база өлүрүп каан. 22Беорнуң оглу төлгечи Валаамны база, өскелерни дег, израильчилер хылыш-биле өлүрүп кааннар+.

23Рувимниң аймааның черлериниң кызыгаары – Иордан хем. Оларның төрел бөлүк аайы-биле ээлээр хоорай, суурлары ол чүве-дир.

Гадтың девискээри

24Моисей Гадтың аймаанга төрел бөлүк аайы-биле дараазында черлерни үлеп берген:

25Иазер деп девискээр, Галаадтың бүгү хоорайлары, Равва хоорайның дужунда Ароерге чедир аммон чурттуң чартыы;

26Эсевондан Рамат-Мицпага болгаш Бетонимге чедир, Маханаимден Давир кызыгаарынга чедир черлер;

27шынаада турар Бет-Гарам, Бет-Нимра, Сокхот болгаш Цафон – Эсевоннуң хааны Сигоннуң күрүнезиниң арткан чери.

Ол девискээрниң кызыгаары – Иордан хемниң чөөн талазы биле Киннерет хөлдуң кыдыы. 28Гадтың аймааның төрел бөлүк аайы-биле ээлеп чурттаар хоорай, суурлары ол чүве-дир.

Манассияның чөөн чүкте девискээри

29Моисей Манассияның аймааның чартыынга база төрел бөлүк аайы-биле ээлеп чурттаар черлерни үлеп берген:

30Маханаимден эгелээш, бүгү Васан күрүне (ооң хааны – Ог), Васанда Иаирниң бүгү хоорай-суурлары – алдан хоорай+;

31Галаадтың чартыы;

Васанны чагырган Ог хаанның Астарот болгаш Эдрея деп найысылал хоорайлары. Манассияның оглу Махирниң үре-салгалының чартыынга төрел бөлүктер аайы-биле ол черлерни үлеп берген+.

32Моисей Моавтың ховуларынга, Иорданның чөөн талазынга, Иерихондан чөөн чүкке ол черлерни ээлеп чурттаары-биле үлеп берген чүве-дир. 33А Левийниң аймаанга ол ээлээр чер бербээн. «Оларның үлүү – Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчы Боду ол-дур!» – деп, Дээрги-Чаяакчы оларга чугаалаан болгай+.

14

Ханаан черни үлээни

14^1Бурганның бараалгакчызы Элеазар, Нуннуң оглу Иисус база аймактар баштыңнарының үлеп бергени-биле израиль чон ханаан черни ынчаар өнчү кылдыр алган+. 2Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр чагааны-биле, ол черни төлге даштары октааш, израиль чоннуң тос болгаш чартык аймаанга үлеп бергеннер+. 3Өске ийи болгаш чартык аймакка Моисей Иорданның чөөн талазында черни берген турган. А левиттерге оларның аразынга ээлээр чер бербээн+. 4Иосифтиң салгалдарындан ийи аймак үнген: Манассия болгаш Эфрем+. А левиттерге хувааглыг чер бербээн. Чүгле чурттаар хоорайлар болгаш мал-маганын кадарар чер берген+. 5Дээрги-Чаяакчы Моисейге канчаар чагып кааныл, израильчилер ынчалдыр черни хуваалда ёзугаар үлежип алганнар.

Халевтиң ээлел чери

6Иуданың үре-салгалы Галгалда Иисуска чедип кээрге, кенез уктуг Иефоннийниң оглу Халев+ аңаа мынча дээн: «Кадес-Варниге тургаш, Дээрги-Чаяакчы Бодунуң кижизи Моисейге сээң болгаш мээң дугайымда чүү дээнин бодуң билир сен. 7Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисей мени Кадес-Варниден ханаан чер шинчилеп аары-биле чорудуп турда, дөртен харлыг турган мен. Оон ээп келгеш, чүнү бодап турарымны аңаа шыны-биле чугаалаан мен. 8Мээң кады чораан улузум чоннуң сузун бастындыр чугаалап каапкан+. А мен Дээрги-Чаяакчы Бурганымга бүрүнү-биле чагыртып арткан мен. 9Ынчан Моисей меңээ: „Сээң хайгыыл кылып чорааның чер мөңге шагда сээң болгаш сээң үре-салгалыңныы болур! Чүге дээрге сен Дээрги-Чаяакчы Бурганымга бүрүнү-биле чагырттың“ – деп даңгыраглаан чүве+.

10Бо-дур, Дээрги-Чаяакчы ону аазаанын ёзугаар бо хүнге чедир мээң амыдыралымны узадып чор. Моисейге Дээрги-Чаяакчы сөзүн бергенинден бээр дөртен беш чыл эрткени ол-дур – ол үеде израильчилер ээн кургаг ховулап чоруп орган. Ам мен сезен беш харлыг мен. 11Мээң кадыкшылым, Моисейниң мени чорудуп турганы үеде дег, ам-даа быжыг-дыр. Ынчан кайы хире күштүг турган мен, ам-даа болза дайылдажырынга болгаш өске-даа ажыл-херектер чорударынга шыдалым четчир-дир. 12Дээрги-Чаяакчының ынчан чугаалап турганы даглыг черни мээң холумга хүлээдип берип көр. Ында энак аймак чурттап турар+, оларның хоорайлары улуг болгаш быжыг дээрзин бодуң база дыңнап турдуң. Дээрги-Чаяакчы мээң-биле кады болур болза, ол черни мен Дээрги-Чаяакчының сөзүн ёзугаар эжелеп алыйн!»

13Иисус Иефоннийниң оглу Халевти алгап-йөрээп кааш, Хевронну ээлеп аары-биле аңаа берипкен. 14Кенез уктуг Иефоннийниң оглу Халев бо хүннерде-даа Хевроннуң ээзи болуп арткан, чүге дээрге ол Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчыга бүрүнү-биле чагырткан. 15(Хевронну ооң мурнунда Кириат-Арба деп адап турган+. Ону Арба деп энак аймактың ат-сураглыг кижизинге тураскаадып адап каан чүве-дир.)+

Дайын төнген, ол чуртка тайбың үе доктааган+.

15

Иуданың девискээри

15^1Төлге даштары октаарга, Иуданың аймаанга оларның төрел бөлүктер аайы-биле үлүү болур черлер мындыг болган: мурнуу чүкте Эдомнуң ужунда ээн кургаг Цин ховузу. 2Ооң мурнуу кызыгаары Дус далайның мурнуу талазында мугулдурдан эгелээр. 3Кызыгаары мурнуу чүкте Акравим артын эрткеш, Цинни таварааш, Кадес-Варниниң мурнуу талазынга четкен. Оон Хецрон таварып эрткеш, Аддарже үнгеш, Каркаже ээптер. 4Оон ыңай Ацмонну таварааш, Египеттиң кызыгаарында хемни дургаар чоруткаш, далайга четкен. Ол болза мурнуу кызыгаар болур+. 5Чөөн талакы кызыгаары – Дус далайдан Иордан хемниң аксынга чедир.

А соңгу кызыгаар – Дус далайның ол мугулдурундан эгелээш, 6моон ыңай черлерниң кызыгаары Бет-Хогланы эрткеш, соңгу таладан Бет-Араваны таварааш, Боганның Хаязынга четкен (Боган дээрге Рувимниң үре-салгалы турган)+. 7Оон ыңайлаарга, кызыгаар Ахор шынаазындан Давирге четкеш, соңгу талада шынааның мурнуу чүгүнде Адуммим бедигээжиниң дужунда чыдар Галгалче ээпкен. Моон эгелээш, кызыгаар Эн-Шемеш сугларның үнген бажындан Эн-Рогелге четкен. 8Оон ыңай кызыгаар Иевустуң – Иерусалимниң мурнуу талазында Бен-Энном шынаазын таварып эрткеш, ол шынааның барыын талазында база Рефаим шынаазының соңгу талазында турар дагже үнген. 9Ол дагның бажындан баткаш, кызыгаар Нефтоах сугларының үнген бажын таварып, Эфрон даанда хоорайларга четкеш, Ваал (азы Кириат-Иарим) деп хоорайже ээптер. 10Кызыгаар Ваалдан барыын чүкче, Сеир дагларынче углааш, Иарим (азы Кесалон) дааның соңгу талазы-биле эртер, оон Бет-Шемешче баткаш, Тимна таварып чоруур. 11Кызыгаар Экроннуң соңгу талазы-биле Шикаронче ээпкеш, Ваал даан эрткеш, Иавнеилге чедер, далай чанынга төнер. Барыын талакы кызыгаарны Улуг далай ээлеп чыдар. 12Иуданың аймааның төрел бөлүктер аайы-биле ээлээн черлериниң кызыгаарлары бо-дур.

13Иисус Дээрги-Чаяакчының чагыы-биле Иефоннийниң оглу Халевке+ Иуданың аймааның черлериниң аразынга чер берген: Кириат-Арба (азы Хеврон) деп хоорай. Арба дээрге энак аймактың өгбези чүве-дир+. 14Халев ол хоорайдан үш энак кижи: Шешай, Ахиман база Талмайны үндүр ойладыпкан чүве-дир+. 15Кириат-Арбадан үнгеш, Халев Давирниң чурттакчыларынче дайын-чаалыг чорупкан. (Давирниң ооң мурнунда ады Кириат-Сефер турган)+. 16Халев: «Кым Кириат-Сеферни чылча шапкаш, эжелеп аар болдур, аңаа бодумнуң уруум Ахсаны кадай кылдыр бээр мен» – деп аазаан+.

17Ол хоорайны Халевтиң дуңмазы боор Кеназтың оглу Гофониил эжелеп алган. Ынчангаш Халев аңаа бодунуң уруу Ахсаны кадай кылдыр берген.

18Ахсаның чоруур өйү чедип кээрге: «Ачамдан өнчү кылдыр шөл дилеп аар болза эки» – деп Гофониилди сургап каан. Ахса ачазынга келгеш, элчигенинден дүжүп кээрге, Халев оон: «Чүнү хереглеп чор сен?» – деп айтырган.

19«Меңээ ачы-буяндан хайырлап көрүңерем. Силер меңээ ээн кургаг Негевте черни бердиңер, ам меңээ суглардан база бериңерем» – деп, Ахса ачазындан дилээн. Ынчангаш Халев уруунга Үстүкү болгаш Адаккы суг баштарын берген+.

20Иуданың аймааның төрел бөлүктер аайы-биле алган черлери бо-дур:

21Эдом-биле мурнуу талазында кызыгаарлажып турар хоорайлары – Кавцеил, Эдер, Иагур, 22Кина, Димона, Адада, 23Кедес, Асор, Ифнан, 24Зиф, Телем, Валот, 25Гацор-Хадафа, Кириат-Хецрон (азы Асор), 26Амам, Шема, Молада, 27Хацар-Гадда, Хешмон, Бет-Палет, 28Хацар-Шуал, Беэр-Шева, Визиофея, 29Ваала, Ийим, Эцем, 30Элтолад, Кесил, Хорма, 31Циклаг, Мадмана, Сансана, 32Леваот, Шелихим, Аин, Риммон – суурлары-биле кады чээрби тос[*] хоорай.

33Шефела деп шат черде – Эштаол, Цора, Ашна, 34Заноах, Эн-Ганним, Таппуах, Гаенам, 35Иармут, Одоллам, Сохо, Азека, 36Шаараим, Адифаим, Гедера (азы Гедерофаим) – суурлары-биле кады он дөрт хоорай;

37Ценан, Хадаша, Мигдал-Гад, 38Дилеан, Мицфе, Иокфеил, 39Лахис, Боцкат, Эглон, 40Хаббон, Лахмас, Хифлис, 41Гедерот, Бет-Дагон, Наама, Македа – суурлары-биле кады он алды хоорай;

42Ливна, Этер, Ашан, 43Иффах, Ашна, Нецив, 44Кеила, Ахзив, Мареша – суурлары-биле кады тос хоорай;

45Экрон болгаш аңаа хамааржыр хоорай, суурлар;

46Экрондан далайга чедир Азоттуң чоогунда хоорай, суурлар;

47Азот болгаш аңаа хамааржыр хоорай, суурлар;

Газа болгаш Египетти кызыгаарлап турар хемге база Улуг далайга чедир Газага хамааржыр шупту хоорай, суурлар.

48Даглыг черде – Шамир, Иаттир, Сохо, 49Данна, Кириат-Санна (азы Давир), 50Анав, Эштемоа, Аним, 51Гошен, Холон, Гило – суурлары-биле кады он бир хоорай;

52Арав, Дума, Эшан, 53Ианум, Бет-Таппуах, Афека, 54Хумта, Кириат-Арба (азы Хеврон), Цигор – суурлары-биле кады тос хоорай;

55Маон, Кармил, Зиф, Юта, 56Изреел, Иокдам, Заноах, 57Каин, Гива, Тимна – суурлары-биле кады он хоорай;

58Халхул, Бет-Цур, Гедор, 59Маарат, Бет-Анот, Элтекон – суурлары-биле кады алды хоорай;

60Кириат-Ваал (азы Кириат-Иарим) база Аравва – суурлары-биле кады ийи хоорай.

61Ээн кургаг ховуда – Бет-Арава, Миддин, Секаха, 62Нившан, Ир-Мелах, Эн-Геди – суурлары-биле кады алды хоорай.

63А Иерусалимге чурттап чораан иевус чонну чуртундан Иуданың аймаа үндүр сывырып шыдаваан+. Амгы үеде-даа иевустар Иуданың үре-салгалы-биле кады Иерусалимде чурттап чоруурлар.

16

Эфрем биле Манассияның девискээрлери

16^1Ооң соонда төлге даштары октаарга, Иосифтиң салгалдарынга мындыг үлүг онаашкан: оларның девискээриниң мурнуу кызыгаары Иерихон чоогунда (Иерихоннуң суг бажының чөөн талазында) Иордан хемден эгелээш, ээн кургаг ховуну таварааш, даглыг черде турар Вефил хоорайга четкен. 2Вефилден Лузка четкеш, архи төрел бөлүктүң черинде+ Атарот хоорайже шилчий берген. 3Оон барыын чүкче даглардан бадып, иафлет төрел бөлүктүң черин таварааш, Алдыы Бет-Оронга база Гезерге четкеш, далай кыдыынга төнген.

4Иосифтиң салгалдары болур Манассия болгаш Эфремниң аймактары база боттарының ээлээр черлерин алган чүве-дир. 5Эфремниң аймааның төрел бөлүк аайы-биле алган черлери бо-дур: оларның мурнуу кызыгаары – чөөн чүкте Атарот-Адардан эгелээш, Үстүү Бет-Оронну таварааш, 6далай кыдыынга төнген. Чөөн кызыгаары – соңгу чүкте Михметаттан чөөн чүкче ээп, Таанат-Силомни таварааш, Ианохтуң чөөн талазы-биле эрткеш, 7Атарот биле Нааратче даглардан баткаш, Иерихонга үскеш, Иордан хемге четкен. 8Соңгу кызыгаары – Таппуахтан Кана хем-биле барыын чүкче эртип, далайга четкен.

Эфремниң аймааның төрел бөлүк аайы-биле алган черлери ол-дур. 9Ол аймакка хоорай, суурларны Манассияның аймааның черинден ылгап берген чүве-дир. 10Эфремниң аймаа Гезерге чурттап турган хананей чонну үндүр ойлатпаан болгаш, хананейлер ам-даа оларның аразында чурттап, оларның ажылын кылыр албатылары бооп чоруур чүве-дир+.

17

17^1Төлге даштарын Манассияның аймаа дээш октаан. Манассия дээрге Иосифтиң дун оглу-дур+. А Манассияның дун оглу Махир+ – галаадчыларның ада-өгбези+. Галаадчылар ёзулуг дайынчылар турган, ынчангаш Махирниң төрел бөлүүнге Галаад болгаш Васан деп черлер онаашкан. 2А Манассияның өске салгалдары – Авиезерниң, Хелектиң, Асриилдиң, Шехемниң, Хеферниң, Шемиданың үре-салгалы – төрел бөлүк аайы-биле хувааглыг черлерни база алган+. Иосифтиң оглу Манассияның эр хиндиктиг салгалдары болгаш олардан укталган төрел бөлүктер мындыг чүве-дир:

3Салпаад деп кижи (ол дээрге Хеферниң оглу, Хефер – Галаадтың оглу, Галаад – Махирниң оглу, Махир – Манассияның оглу турган) эр хиндиктиг ажы-төлү чок, чүгле кыстарлыг турган чүве-дир. Ооң уругларының аттары бо-дур: Махла, Ноа, Хогла, Милка база Тирца+. 4Ол кыстар Бурганның бараалгакчызы Элеазарга, Нуннуң оглу Иисуска база чоннуң баштыңнарынга келгеш: «Дээрги-Чаяакчы бистиң төрел акыларывыстың аразынга биске хувааглыг чер бээр кылдыр Моисейге дужааган болгай» – дээрге, Дээрги-Чаяакчының дужаалы-биле оларга ада төрелиниң эр улузунуң аразынга хувааглыг черни берген. 5Ынчалдыр Манассияның аймаанга, Иордан хемниң ындында чыдар Галаад болгаш Васандан аңгыда, он девискээр онаашкан, 6чүге дээрге Манассияның кыс улузу эр улузунуң аразынга база хувааглыг черлерни алган. А Галаад деп черни Манассияның арткан үре-салгалынга берген.

7Манассияның аймааның чери Асирниң аймаандан Сихем дужунда Михметатка чедир чаттылган. Оон ыңайлааш, мурнуу чүкче – Эн-Таппуахче ээптер. 8Таппуахтың чоок-кавызы Манассияга хамааржыр, а Таппуах хоорай боду кызыгаар черде турар болгаш, Эфремниң аймаанга хамааржыр чүве-дир. 9Моон ыңай кызыгаар Кана хемче даглардан куду баткаш, далайга барып төнер. Хемниң мурнуу талазында турар хоорайлар Манассияга хамааржып турган-даа болза, оларны Эфремниң аймаанга ылгап берген. А хемниң соңгу талазында чер ам-даа Манассияга хамааржыр. 10Хемниң мурнуу талазында черлер – Эфремнии, а соңгу талазындалары – Манассияныы. Манассияның барыын кызыгаары далай турган.

Соңгу чүгүнден Асирниң аймаа-биле, а чөөн чүгүнден Иссахарның аймаа-биле кызыгаарлажып турган. 11Иссахар биле Асирниң девискээрлеринден Манассияга Бет-Сан, Ивлеам, Дор, Эн-Дор, Таанах, Мегиддон боттарының чоок-кавызында суурлары, ында бар бүгү чурттакчылары-биле кады хамааржыр. (Ол хоорайларның үшкүзү – Нафат-Дор.)[*]
12Манассияның аймаа ол хоорайларны эжелеп ап шыдаваан, ынчангаш хананей чон оларда чурттап артып калган чүве-дир+. 13Израильчилер ооң соонда күштели бергеш, ол хананейлерни боттарының ажылын кылдыртыр албатылары кылып алганнар, ынчалза-даа хоорайларындан үндүр ойлатпааннар.

14Иосифтиң салгалдары Иисуска: «Чүге сен биске чурттуң чүгле чаңгыс бичии девискээрин үлүүвүс кылдыр берип кагдың? Бис дыка хөй улус ышкажыл бис+, Дээрги-Чаяакчы биске ачы-буян хайырлаан болгай» – дээннер.

15Иисус оларга: «Бир эвес силер хөй улус болзуңарза, бир эвес силерге Эфрем даглары тар болза, ферез болгаш рефа чоннарның чавызааш черинге баргаш, ында арга-арыглыг черни аштап алыңар» – дээн.

16Иосифтиң салгалдары: «Ийе, биске бо даглыг черлер эвээш-тир. А чавызаашта чурттап турар бүгү хананейлер – Бет-Сан болгаш ол чоок-кавының-даа, Изреел шынаазының-даа чурттакчылары дайынчы демир тергелерлиг болгай» – деп харыылааннар+.

17Иосифтиң салгалдары болур Эфремниң болгаш Манассияның аймактарынга Иисус мынча дээн: «Силер хөй болгаш күштүг-дүр силер. Силерниң үлүүңерге чаңгыс борбак девискээр онаажыр эвес. 18Даглар-даа, бо арга-арыг-даа силернии болур. Арга-арыгны аштап-арыглап алыңар, ынчан ооң девискээри бүрүнү-биле силернии болур. Хананей чон чеже-даа демир тергелерлиг болгаш күштүг болза, силер оларны үндүр ойладыптар силер!»

18

Өске аймактарга черни үлээни

18^1Бүгү израиль ниитилел Силом хоорайга чыглып келгеш, аңаа Ужуражылга майгынын тип алган+. Бүгү чуртту эжелеп алган-даа болза, 2израильчилерниң чеди аймаа ам-даа үлелгеге хувааглыг чер албаан турган.

3Ынчан Иисус израильчилерге мынча дээн: «Силерниң ада-өгбеңерниң Бурганы Дээрги-Чаяакчының силерге бергени черни ээлеп аарда, ам чеже шүшпеңнеп кээр силер? 4Аймак бүрүзүнден үш-үш кижиден шилип бериңер. Оларны бо чуртту эргээш, черниң байдалын бижип демдеглеп, аймактарга канчаар үлээрин билип алгаш, катап меңээ чедип кээр кылдыр чорудуптайн. 5Олар черни чеди кезекке чарып алзын. (Иуданың аймаа мурнуу чүкте хувааглыг черге турумчуп алзын, Иосифтиң салгалдары соңгу чүкте хувааглыг черге турумчуп алзын.) 6Черниң байдалын бижип демдеглеп алгаш, чеди кезекке үлеп алгаш, меңээ борта эккеп көргүзүңер. Дээрги-Чаяакчы Бурганывыстың мурнунга төлге даштарын октааш, ол черни силерге тодарадып бээр мен. 7Чүгле левиттер силерниң араңарга хувааглыг чер албас, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчының бараалгакчылары болуру – оларның үлүг-хуузу-дүр+. А Гадтың, Рувимниң аймактары болгаш Манассияның аймааның чартыы Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң бергенин ёзугаар Иордан хемниң чөөн талазында черлерни ээлээр кылдыр алганнар+».

8Черниң байдалын бижиир ужурлуг улуска, чоруурунуң бетинде, Иисус мындыг чарлык үндүрген: «Бо чуртту эргип кезээш, байдалын бижип алгаш, катап меңээ чедип келиңер. А мен ынчан маңаа, Силомга, Дээрги-Чаяакчының мурнунга төлге даштарын октааш, черни силерге тодарадып бээр мен». 9Ол улус чоруткаш, чуртту эргип кезээш, бүгү хоорайларын дептерге демдеглеп, чеди кезекке үлеп алгаш, Силомда турлагда Иисуска чедип келген. 10Иисус Силомга Дээрги-Чаяакчының мурнунга төлге даштарын октааш, израильчилерниң арткан аймактарынга хувааглыг черлерни үлеп берген.

Вениаминниң девискээри

11Баштай-ла Вениаминниң аймаа төрел бөлүктер аайы-биле дараазында хувааглыг черни алган. Оларның үлүү болур чери Иуданың болгаш Иосифтиң салгалдарының черлериниң аразында болган. 12Оларның соңгу кызыгаары – Иордан хемден эгелээш, Иерихоннуң соңгу талазы-биле эрткеш, барыын чүкте дагларны таварааш, Бет-Авенниң ээн кургаг ховузунга четкен. 13Оон кызыгаар Лузтуң (азы Вефилдиң) мурнуу талазы-биле эрткеш, Алдыы Бет-Ороннуң мурнуу чүгүнде дагда турар Атарот-Адарже бадып четкен. 14Барыын кызыгаары – Бет-Орон дужунда (мурнуу чүгүнде) турар дагдан кызыгаар Иуданың аймааның Кириат-Ваал (азы Кириат-Иарим) деп хоорайынга эрткен. 15Мурнуу кызыгаары – Кириат-Иаримден барыын чүкче чоруткаш, Нефтоах сугларының үнген бажынга четкен. 16Оон кызыгаар Бен-Энном шынаазының баарында – Рефаим шынаазының соңгу талазында даглап баткаш, Бен-Энном шынаазын таварып, Иевус хоорайның мурнуу талазын эрткеш, Эн-Рогелче чорупкан. 17Оон соңгу чүкче ээпкеш, Эн-Шемешти эрткеш, Адуммим бедигээжиниң дужунда чыдар Гелилотче углапкаш, Боганның Хаязынче бадып келген (Боган дээрге Рувимниң үре-салгалы турган)+. 18Оон кызыгаар Иордан шынаазынче көрүнген дагның ийин соңгу тала-биле эрткеш, шынааже бадып келгеш, 19Бет-Хогланың соңгу талазы-биле чоруткаш, Иордан хемниң мурнуу аксынга – Дус далайның соңгу мугулдурунга чедип төнген. Вениаминниң девискээриниң мурнуу кызыгаары ол-дур. А чөөн кызыгаары – Иордан хем. 20Вениаминниң аймааның төрел бөлүктер аайы-биле алган черлериниң кызыгаары ындыг чүве-дир.

21Вениаминниң аймаанга төрел бөлүктер аайы-биле хамааржыр хоорайлар бо-дур: Иерихон, Бет-Хогла, Эмек-Кециц, 22Бет-Арава, Цемараим, Вефил, 23Аввим, Фара, Офра, 24Кефар-Аммонай, Афни база Гива – суурлары-биле кады он ийи хоорай;

25Гаваон, Рама, Беерот, 26Мицпа, Кефира, Моца, 27Рекем, Ирфеил, Тарала, 28Цела, Элеф, Иевус (азы Иерусалим), Гивеат база Кириат-Иарим – суурлары-биле кады он дөрт хоорай+.

Вениаминниң аймааның төрел бөлүктер аайы-биле үлелгеге алган черлери ол-дур.

19

Симеоннуң девискээри

19^1Ийи дугаарында Симеоннуң аймаа төрел бөлүктер аайы-биле хувааглыг черни алган. Оларның чери Иуданың аймааның чериниң аразында болган.

2Оларга хамааржыр хоорайлар бо-дур+: Беэр-Шева (азы Шева), Молада, 3Хацар-Шуал, Вала, Эцем, 4Элтолад, Вефул, Хорма, 5Циклаг, Бет-Маркавот, Хацар-Суса, 6Бет-Леваот база Шарухен – суурлары-биле кады он үш хоорай;

7Аин, Риммон, Этер база Ашан – суурлары-биле кады дөрт хоорай. 8Ол хоорайларны долгандыр турар бүгү суурлар, Ваалат-Беэрге (азы Негевте Рамага) чедир безин суурлар Симеонга хамааржыр. Симеоннуң аймааның төрел бөлүк аайы-биле үлелгеге алган черлери ындыг чүве-дир.

9Симеоннуң аймаанга черни Иуда аймааның черинден үзүп берген турган. Иуданың аймааның хувааглыг чериниң девискээри оларга улуг турган болгаш, Симеоннуң аймаанга черни ооң аразындан берген чүве-дир+.

Завулоннуң девискээри

10Үш дугаарында Завулоннуң аймаа төрел бөлүктер аайы-биле хувааглыг черни алган. Оларның чериниң кызыгаары Саридке чедир шөйлүп чоруткан. 11Ооң кызыгаары барыын чүкте Маралага четкеш, Дабешетти таварааш, Иокнеамның баарында хемге четкен. 12Саридтен дедир чөөн талада хүн үнер чүкче углааш, Кислот-Фаворже эрткеш, Давратты таварааш, Иафияга четкен. 13Моон чөөн талада Гат-Хеферге, Итта-Кацинге четкеш, Риммонну таварааш, Неяже углаан. 14Оон кызыгаар Ханнатоннуң соңгу талазы-биле эрткеш, Ифтах-Эл шынаазынга төнген. 15Оон аңгыда Завулонга Каттат, Нагалал, Шимрон, Идеала база Вифлеем хоорайлар хамааржыр.

Суурлары-биле кады шупту он ийи хоорай Завулонга хамааржыр. 16Завулоннуң аймааның төрел бөлүктер аайы-биле үлелгеге алган черлери, оларның хоорай, суурлары ол-дур+.

Иссахарның девискээри

17Дөрт дугаарында Иссахарның аймаа төрел бөлүктер аайы-биле хувааглыг черни алган. 18Оларның девискээринге хамааржыр хоорайлар бо-дур: Изреел, Кесуллот, Сунем, 19Хафараим, Шион, Анахарат, 20Раввит, Кишион, Авец, 21Ремет, Эн-Ганним, Эн-Хадда, Бет-Пацец. 22Оон ыңай кызыгаары Фавор, Шагацима база Бет-Шемеш деп хоорайларны таварааш, Иорданга чедип төнген – суурлары-биле кады он алды хоорай. 23Иссахарның аймааның төрел бөлүктер аайы-биле үлелгеге алган черлери, оларның хоорай, суурлары ол-дур.

Асирниң девискээри

24Беш дугаарында Асирниң аймаа төрел бөлүктер аайы-биле хувааглыг черни алган. 25Оларның девискээринге хамааржыр хоорайлар бо-дур: Хелкат, Хали, Ветен, Ахсаф, 26Аламелех, Амад база Мишал. Оларның кызыгаары барыын чүкте Кармил болгаш Шихор-Ливнафка четкен. 27Оон дедир-ле хүн үнер чүкче ээпкеш, Бет-Дагонда Завулоннуң черлери-биле кызыгаарлажы бээр, а соңгу талазында Ифтах-Эл шынаазы чыдар. Ол черниң кызыгаарынче Бет-Эмек болгаш Неиел база кирип турар. Оон кызыгаар соңгу талазында Кавулче чоруптар. 28Оон ыңайлаарга Эврон, Рехов, Хаммон база Кана таварааш, Улуг Сидонга четкен. 29Кызыгаар Рамаже ээпкеш, шивээ-хоорай Тирге четкен, оон Хоссаже ээпкеш, далай кыдыында Ахзив деп черге төнген. 30Оон аңгыда Умма, Афек база Рехов деп хоорайлар Асирге хамааржыр.

Суурлары-биле кады шупту чээрби ийи хоорай Асирге хамааржыр. 31Асирниң аймааның төрел бөлүктер аайы-биле үлелгеге алган черлери, оларның хоорай, суурлары мындыг-дыр.

Неффалимниң девискээри

32Алды дугаарында Неффалимниң аймаа төрел бөлүктер аайы-биле хувааглыг черни алган. 33Оларның чериниң кызыгаары Хелефтен (Цананнимде аргадан) эгелээш, Адами-Некев, Иавнеил база Лаккумну таварааш, Иордан хемге барып төнген. 34Оон кызыгаары барыын чүкче ээпкеш, Азнот-Фаворну таварааш, Хуккокка четкен. Девискээри мурнуу чүгүнде Завулоннуң черлери-биле, барыын чүгүнде Асирниң черлери-биле, чөөн чүгүнде Иордан хем-биле[*] кызыгаарлажып чыдар. 35Неффалим аймааның шивээ-хоорайлары: Циддим, Цер, Хамат, Раккат, Киннерет, 36Адама, Рама, Асор, 37Кедес, Эдрея, Эн-Гацор, 38Иреон, Мигдал-Эл, Хорем, Бет-Анат база Бет-Шемеш.

Суурлары-биле кады шупту он тос хоорай Неффалимге хамааржыр. 39Неффалимниң аймааның төрел бөлүктер аайы-биле үлелгеге алган черлери, оларның хоорай, суурлары ол чүве-дир.

Данның девискээри

40Чеди дугаарында Данның аймаа төрел бөлүктер аайы-биле хувааглыг черни алган. 41Оларның девискээринге хамааржыр хоорайлар бо-дур: Цора, Эштаол, Шемеш хоорай, 42Шаалаввин, Айалон, Ифла, 43Элон, Тимна, Экрон, 44Элтеке, Гивветон, Ваалат, 45Игуд, Бене-Верак, Гат-Риммон, 46Ме-Иаркон, Ракон, Иоппия хоорайның мурнунда чыдар чер база.

(Данның аймаа бодунуң девискээринге эрге-чагыргазын чидирипкен соонда+, 47Ласем деп хоорайже халдааш, ону эжелеп алгаш, ооң чурттакчыларын хылыш-биле шанчып өлүргеш, ээлеп чурттай берген. Ол хоорайны бодунуң өгбезинге тураскаадып, Дан деп адап алган.)+

48Данның аймааның төрел бөлүктер аайы-биле үлелгеге алган черлери, оларның хоорай, суурлары ындыг чүве-дир.

Иисустуң ээлел чери

49Хувааглыг черлерни үлежип дооскаш, израильчилер Нуннуң оглу Иисуска база боттарының аразындан хувааглыг черни бергеннер. 50Дээрги-Чаяакчының айыткалы-биле аңаа ооң бодунуң дилээни, Эфрем дагларында турар Тимнат-Серах хоорайны бергеннер+. Иисус ол хоорайны катап тургузуп алгаш, аңаа чурттай берген.

51Бурганның бараалгакчызы Элеазар, Нуннуң оглу Иисус база аймактарның баштыңнары төлге даштарын октааш, Силомда Ужуражылга майгынының кирер черинге Дээрги-Чаяакчының мурнунга израильчилерге шак ындыг хувааглыг черлерни үлеп бергеннер. Чер үлелгези ынчалдыр доозулган чүве-дир.

20

Хоргадал-хоорайлар

(Сан. 35:6, 9-34; Ы. х. к. 4:41-43; 19:1-13)

201-2Ынчан Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөстерин израильчилерге дамчыдары-биле Иисуска мынча дээн: «Моисейни дамчыштыр силерге чугаалап турганым дег, хоргадал-хоорайлардан кылып алыңар+. 3Сагыштыы-биле эвес, билбейн бир-ле кижини эндеп каан кижи өжээн негекчизинден ынаар дезе берип болур кылдыр, ындыг хоорайлар силерге хоргадал черлери болзун. 4Ол хоорайларның кайы-бирээзинче дезип чеде берген кижи хоорайже кирер хаалга аксынга баргаш, хоорайның баштыңнарынга чүү болганын чажырбайн чугаалап берзин. Ынчан ол хоорайның улузу ону хүлээп алгаш, оларның аразынга чурттаар черден ылгап берзин. 5Кажан өжээн негекчизи сүрүп кээрге, дезипкен кижини аңаа тудуп бербезиннер, чүге дээрге өлүрүүшкүннү ол сагыштыы-биле кылбаан, өлүрткен кижи-биле ооң мурнунда өжээннешпейн турган болгай. 6Өлүрүкчү кижи ол хоорайга ниитилел ооң херээн сайгаргыже чедир чурттап турзун. Азы ол болуушкун болуп турган үеде Бурганның дээди бараалгакчызы турган кижиниң өлүмүнге чедир аңаа чурттазын. Ооң соонда ол бодунуң дезипкени хоорайынче, аал-оранынче чана берзин».

7Ылгап ыдыктаан хоргадал-хоорайлар бо-дур:

Неффалим дагларында турар Галилеяда – Кедес;

Эфрем дагларында – Сихем;

Иуда дагларында – Кириат-Арба (азы Хеврон)

8Иордан хемниң ындында, Иерихоннуң чөөн чүгүнде:

Рувимниң черинде, оргулааш черде, ээн кургаг ховуда – Бецер;

Гадтың черинде, Галаадта – Рамот;

Манассияның черинде, Васанда – Голан.

9Сагыштыы-биле эвес өлүрүүшкүн кылган үндезин израильчилер-даа, Израильде чурттап турар даштыкы кижилер-даа өжээн негекчизинден дезип, ниитилелдиң шииткелиниң болурунга чедир хоргадалдан тып алзын дээш ылгап каан хоорайлар ол-дур.

21

Левиттерге хамааржыр хоорайлар

(Сан. 35:1-8; 1 Чыл. 6:54-81)

211-2Левийниң аймааның баштыңнары ханаан черниң Силом деп хоорайында Элеазар бараалгакчыга, Нуннуң оглу Иисуска база израильчилерниң өске аймактарының баштыңнарынга чедип келгеш: «Моисейни дамчыштыр Дээрги-Чаяакчы биске чурттаар хоорайлар болгаш мал-маганывыска одар-белчиирлиг черлер бээрин дужааган болгай» – дээрге, 3израильчилер левиттерге Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар боттарының ээлээн черлеринден дараазында чурттаар хоорайларны база долгандыр турар одар-белчиирлиг черлерни бергеннер.

4Төлге даштарын октаарга, баштайгы онаг Кохаттың төрел бөлүүнге дүшкен+. Левит уктуг Аарон бараалгакчының үре-салгалынга Иуданың, Симеоннуң база Вениаминниң аймактарының девискээрлеринден он үш хоорайны берген чүве-дир. 5А Кохаттың өске салгалдарынга Эфремниң, Данның аймактарының база Манассияның аймааның чартыының девискээрлеринден он хоорай онаашкан.

6Гирсоннуң төрел бөлүүнге – Иссахарның, Асирниң, Неффалимниң аймактарының база Васанда Манассияның аймааның чартыының девискээрлеринден он үш хоорай онаашкан.

7Мерариниң төрел бөлүүнге – Рувимниң, Гадтың база Завулоннуң аймактарының девискээрлеринден он ийи хоорай онаашкан. 8Төлге даштарын октааш, израильчилер Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр дужааганын ёзугаар ол хоорайларны одар-белчиирлиг черлери-биле кады левиттерге берипкеннер.

9Иуданың база Симеоннуң аймактары дараазында хоорайларны адап шилээш, левиттерге берген. 10Баштайгы төлге даштары Левийниң оглу Кохаттың төрел бөлүүнүң аразында Аароннуң үре-салгалынга дүшкен. 11Оларга Иуданың даглыг черинде Кириат-Арбаны (азы Хевронну) ооң чоок-кавызында одар-белчиирлиг черлер-биле кады берген. (Арба дээрге энак аймактың өгбези турган чүве-дир.)+
12А хоорайны долгандыр шөлдерни база суурларны Иефоннийниң оглу Халевке ээлээр чер кылдыр берипкен чүве-дир.

13-15Ол аймактарның Аарон бараалгакчының үре-салгалынга берген хоорайлары бо-дур: өлүрүкчүлерниң хоргадаар хоорайы Хеврон, Ливна, Иаттир, Эштемоа, Холон, Давир, 16Аин, Ютта база Бет-Шемеш – шуптузу одар-белчиирлиг черлери-биле кады ийи аймактың бергени тос хоорай. 17-18А Аароннуң үре-салгалынга Вениаминниң аймааның берген хоорайлары бо-дур: Гаваон, Гева, Анатот база Алмон – одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай.

19Аароннуң үре-салгалынга – Бурганның бараалгакчыларынга ниитизи-биле он үш хоорайны оларның одар-белчиирлиг черлери-биле кады берген.

20Оон төлге даштарын октаарга, левит уктуг Кохаттың арткан салгалдарының хоорайлары Эфремниң аймааның девискээрлеринден келген. 21-22Эфремниң аймааның оларга берген хоорайлары бо-дур: өлүрүкчүлер хоргадаар хоорай, Эфрем дагларында турар Сихем, Гезер, Кивцаим база Бет-Орон – шуптузу одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай. 23-24Данның аймааның оларга берген хоорайлары: Элтеке, Гивветон, Айалон база Гат-Риммон – шуптузу одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай. 25Манассияның аймааның чартыының оларга берген хоорайлары: Таанах база Гат-Риммон – одар-белчиирлиг черлери-биле кады ийи хоорай.

26Кохаттың арткан салгалдарынга ниитизи-биле он хоорайны оларның одар-белчиирлиг черлери-биле кады берген.

27Левит уктуг Гирсоннуң төрел бөлүүнге Манассияның аймааның чартыының берген хоорайлары: Васанда турар, өлүрүкчүлерниң хоргадаар хоорайы Голан база Беештера[*] – одар-белчиирлиг черлери-биле кады ийи хоорай.

28-29Иссахарның аймааның оларга берген хоорайлары: Кишион, Даврат, Иармут база Эн-Ганним, шуптузу одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай.

30-31Асирниң аймааның оларга бергени хоорайлар: Мишал, Авдон, Хелкат база Рехов, шуптузу одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай.

32Неффалимниң аймааның оларга бергени хоорайлар: Галилеяда турар, өлүрүкчүлерниң хоргадаар хоорайы Кедес, Хамот-Дор база Карфан – одар-белчиирлиг черлери-биле кады үш хоорай.

33Гирсоннуң төрел бөлүүнге ниитизи-биле он үш хоорайны, оларның одар-белчиирлиг черлери-биле кады берген.

34-35Арткан левиттер – Мерариниң төрел бөлүүнге Завулоннуң аймааның бергени хоорайлар: Иокнеам, Карфа, Димна база Нагалал – одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай.

36-37Рувимниң аймааның оларга бергени хоорайлар: Бецер, Иааца, Кедемот база Мефаат – одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай.

38-39Гадтың аймааның оларга бергени хоорайлар: Галаадта турар, өлүрүкчүнүң хоргадаар хоорайы Рамот, Манахаим, Эсевон база Иазер – одар-белчиирлиг черлери-биле кады дөрт хоорай. 40Төлге даштарын октааш, левиттерниң арткан төрел бөлүүнге – Мерариниң салгалдарынга шупту он ийи хоорайны берген.

41Израильчилерниң ээлеп чурттаар девискээрлеринден левиттер ниитизи-биле дөртен сес хоорайны оларның одар-белчиирлиг черлери-биле кады алганнар. 42Хоорай бүрүзү-биле кады ону долгандыр одар-белчиирлиг черлерни алганнар.

43Ынчалдыр Дээрги-Чаяакчы израильчилерниң ада-өгбезинге даңгыраглаанын ёзугаар+, ол бүгү черни бериптерге, олар ону эжелеп алгаш, ээлеп чурттай бергеннер. 44Дээрги-Чаяакчы израильчилерниң ада-өгбезинге даңгыраглааны дег, оларга амыр-тайбыңны бүгү талазындан магадылап берген. Кандыг-даа дайзын израильчилерге удур туржуп шыдаваан+. Дээрги-Чаяакчы оларның холунга бүгү дайзыннарын хүлээдип берген чүве-дир. 45Дээрги-Чаяакчының израильчилерге чугаалаан эки сөстериниң чаңгызы-даа күүсеттинмейн барбаан – шуптузу бүткен+.

22

Ийи чартык аймактың чанып чорупканы

22^1Иисус ооң соонда Рувимниң, Гадтың аймактарын база Манассияның аймааның чартыын кыйгырып алгаш, оларга мынча дээн: 2«Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисей силерге чүнү дужааганыл, дөгерезин күүседип, мээң айтып-чагаан сөстеримни шуптузун тооп дыңнадыңар+. 3Бо хүнге чедир үр үениң дургузунда силер ха-дуңма чонну кагбайн, Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның дужаалын хажытпайн күүсеттиңер. 4Ам Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар силерниң акы-дуңмаларыңарга Бодунуң аазааны тайбың чуртталганы берген-дир+. Ынчангаш ам Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң силерге бергени ээлеп чурттаан чериңерже, Иордан хемниң ындынче, чана берип болур-дур силер. 5Чүгле Дээрги-Чаяакчының чалчазы Моисейниң силерге бергени хоойлу, айтыышкыннарын утпайн сагыңар: Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга ынак болуңар, Ооң бүгү оруктарын эдериңер, Ооң айтыышкыннарын сагыңар. Ооң-биле коштунчу бериңер, бүгү чүлдү-чүрээңерниң ханызындан бердинип, бүгү сагыш-сеткилиңерден Аңаа бараан болуңар»+.

6Иисус оларны алгап-йөрээп кааш, чандырып чорудупкан. 7(Манассияның аймааның бир чартыынга черни Моисей Васанга берген турган. А ооң өске чартыынга черни Иисус Иорданның барыын талазынга ха-дуңмазының аразынга берген.)+ Чанып чоруп турда, Иисус оларны алгап-йөрээп, 8мынча дээн: «Аалдарыңарже аажок бай-шыдалдыг чанып чоруп тур силер. Силерниң мал-маганыңар-даа, алдын-мөңгүнүңер-даа, демир-чезиңер-даа, идик-хевиңер-даа хөй-дүр. Дайзыныңардан тыпкан олчаңарны ха-дуңмаңар-биле үлежип алыңар»+.

9Ханаан черниң Силом хоорайынга турган израильчилерни арттырып кааш, Рувимниң, Гадтың аймактары база Манассияның аймааның чартыы Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр оларны ээлеп чурттазын дээш айтып-чагааны галаад черже чорупканнар.

Иорданның эриинге өргүл бедигээжи

10Ханаан черде Иордан хемниң кыдыында Гелилот деп черге чедип келгеш, Рувимниң, Гадтың аймактары база Манассияның аймааның чартыы Иорданның эриинге өргүл салыр улуг бедигээш тудуп алган. 11Рувимниң, Гадтың аймактары база Манассияның аймааның чартыы ханаан черде, Израильдиң талазында Иорданның кыдыында Гелилотка өргүл салыр бедигээш тудуп алганының дугайында медээ өске израильчилерге дыңналы бээрге, 12ону дыңнап кааш, бүгү израиль ниитилел Силомга чыглып, ол аймактарга удур дайын-чаалыг үнеринге белеткени берген.

13Израильчилер баштай Галаадче Рувимниң, Гадтың аймактарынче база Манассияның аймааның чартыынче Элеазарның оглу Финеес бараалгакчыны чорудупканнар+. 14Ооң-биле кады он аймактан он баштыңны – аймак бүрүзүнден бир-бир кижини, Израильдиң төрел бөлүктерин баштаар улусту эдертип каан. 15Олар Галаадка чедип келгеш, Рувимниң, Гадтың аймактарынга база Манассияның аймааның чартыынга мынча дээннер: 16«Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр бүгү ниитилел мынча деп чугаалады: „Израильдиң Бурганының мурнунга кандыг үүлгедиг кылып алганыңар ол? Дээрги-Чаяакчыдан чүге ам ойталап турарыңар ол? Бодуңарга өргүл салыр бедигээш тудуп алганыңар – Дээрги-Чаяакчыга удур үймээниңер ол-дур+. 17Фегорга үүлгеткен кем-буруувус биске эвээш деп бе?+ Ол дээш Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр ниитилеливис айыыл-халапка онаашкан-дыр. Бо хүннерге-даа чедир ол бузудувустан арыгланмаан бис! 18А ам силер Дээрги-Чаяакчыдан ойталап турар-дыр силер! Бөгүн силер Дээрги-Чаяакчыга удур үймеп турар-дыр силер, а даарта Ол бүгү израиль ниитилелге килеңней берзе канчаарыл? 19Бир эвес чурттап турар чериңерни арыг эвес деп бодап турар болзуңарза, Дээрги-Чаяакчының майгыны турар черже чедип келгеш, бистиң аравыстан черден ап алыңар. Чүгле Дээрги-Чаяакчыга удур база биске удур тура халышпаңар. Дээрги-Чаяакчы Бурганывыстыындан аңгы өргүл салыр бедигээш бодуңарга кылбаңар. 20Бурганга тураскааткан чүве оорлап, кемниг херек үүлгеткеш, Зерахтың үре-салгалы Ахан чааскаан буруудажык бе?+ Кемниг үүлгедииниң ужун ол чааскаан өлбээн болдур ийин. Бурганның килеңи шупту израиль ниитилелге дүшкен болгай!“»

21Рувимниң, Гадтың аймактары база Манассияның аймааның чартыы өске израиль аймактарның баштыңнарынга мынча деп харыылаан: 22«Бурганнарның Бурганы+ – Дээрги-Чаяакчы! Бурганнарның Бурганы – Дээрги-Чаяакчы! Ол шупту чүвени билир+, израильчилер база билип алзыннар! Бир эвес бис Бурганга удурланып азы Оон ойталап турар болзувусса, бөгүн биске хайыра көргүспеңер[*]! 23Бир эвес бис Дээрги-Чаяакчыдан ойталаар дээш азы бүрүн өрттедир өргүлдү, далган-тараа өргүлдерин болгаш эп-найырал өргүлдерин салыр дээш бо бедигээшти тудуп алган болзувусса, Дээрги-Чаяакчы Боду бисти шиидип кагзын!

24-25Чок! Бис ону моон соңгааргы үеде силерниң салгалдарыңар бистиң салгалдарывыска: „Израильдиң Бурганы – Дээрги-Чаяакчыга хамаарылга чок улус силер. Рувимниң болгаш Гадтың аймактары, Дээрги-Чаяакчы бистиң аравыста Иорданны кызыгаар кылып каан-дыр. Дээрги-Чаяакчыга бичии-даа хамаарышпас-тыр силер!“ – дей бээринден сезингеш, кылган бис. Ынчап баар болза, силерниң салгалдарыңарның буруузу-биле бистиң салгалдарывыс Дээрги-Чаяакчыга сөгүрүп, Оон кортпайн баар болгай.

26Ынчангаш бис бо бедигээшти бүрүн өрттедир азы өске өргүлдер салыр дээш эвес, 27а бистиң болгаш силерниң моон соңгааргы салгалдарывыстың аразынга бистиң бүрүн өрттедир-даа, эп-найыралдың-даа, өске-даа өргүлдерни салып, Дээрги-Чаяакчыга бараан болур эргевисти бадыткаар херечилел болзун дээш кылган бис. Ынчан силерниң салгалдарыңар бистиң салгалдарывыска: „Дээрги-Чаяакчыга бичии-даа хамаарышпас-тыр силер!“ – деп шыдавастар ийик. 28Бир эвес моон соңгаар биске азы бистиң салгалдарывыска ындыг сөстер чугаалай бээр болза, бис мындыг харыыны берип болур бис: „Бистиң өгбелеривистиң тудуп кааны, Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээшке дөмей бо бедигээшти көрүп тур силер бе? Ол дээрге бүрүн өрттедир азы өске өргүл салыр бедигээш эвес-тир. Бистиң болгаш силерниң аравыста херечилел ол-дур“. 29Дээрги-Чаяакчы Бурганывыстың өргээзиниң мурнунда турар өргүл бедигээжинге немештир база бир бүрүн өрттедир-даа, далган-тараа-даа, азы өске-даа өргүл салыр бедигээш тудуп, Дээрги-Чаяакчыга удур үймеп, Оон ойталаар бодал бөгүн бисте чок!»

30Финеес бараалгакчы болгаш ооң-биле кады чораан ниитилелдиң баштыңнары (Израильдиң төрел бөлүктерин баштаар улус) Рувимниң, Гадтың база Манассияның аймактарының төлээлериниң чугаазын дыңнааш, олар-биле чөпшээрешкеннер.

31Ынчан Элеазарның оглу Финеес бараалгакчы Рувимниң, Гадтың база Манассияның аймактарынга: «Дээрги-Чаяакчы бистиң аравыста дээрзин бөгүн көрүп тур бис+. Дээрги-Чаяакчының мурнунга силер кемниг үүлгедиг кылбаан-дыр силер, харын-даа израиль чонну Дээрги-Чаяакчының килеңинден адырып каан-дыр силер» – дээн.

32Рувимниң болгаш Гадтың аймактары-биле байырлашкаш, Элеазарның оглу Финеес бараалгакчы база баштыңнар Галаадтан Ханаанда израильчилерже ээп чанып келгеш, чүү болганын чугаалап бергеннер. 33Ол медээге израильчилер таарзынып, Бурганны алгап-йөрээп турганнар. Рувимниң болгаш Гадтың аймактарының чурттап турар черин чылча шавары-биле дайын-чаалыг баарының дугайында оон ыңай чугаалашпайн барганнар.

34Рувимниң болгаш Гадтың аймактары өргүл салыр бедигээшти «Херечилел» деп адап кааш: «Бо дээрге бистиң аравыска Дээрги-Чаяакчы – Бурган дээрзиниң херечилели-дир» – дээннер+.

23

Иисустуң чонну хей-аът кииргени

23^1Дээрги-Чаяакчы израиль чонну бүгү-ле дайзыннардан камгалап, тайбың чуртталганы магадылап келгенинден бээр хөй үе эрткен+. Назылап кырып калган Иисус 2бүгү израильчилерни – баштыңнарны, удуртукчуларны, шииткекчилерни, даргаларны кыйгырып алгаш, оларга мынча дээн: «Мен-даа назылап кырый бердим. 3Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар силер дээш бо шупту чоннарга чүнү кылганын бодуңар көрдүңер. Силерниң талаңарга Ол Боду дайылдажып турган болгай!+
4Көрүңер даан, мен силерге Иордан хемден барыын чүкте Улуг далайга чедир чылча шапканым бүгү чоннарның база ам-даа ында артып калган чоннарның черлерин аймак аайы-биле үлеп бердим+. 5Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар Боду оларны силерниң мурнуңардан үндүр ойладыпкаш, оларның черлерин силерге ээлеп чурттаар кылдыр эккеп бээр. Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар ынча деп аазаан болгай+.

6Силер Моисейниң хоойлу номунда бижип каан дүрүмнерни, бичии-даа хажытпайн, шыңгыы сагып, оң-даа, солагай-даа талаже чайгылбайн, бүрүн күүседир ужурлуг силер+. 7Бо чуртта артып калган чоннар-биле каттышпаңар. Оларның бурганнарының адын адап кыйгырбаңар, ол бурганнарның ады-биле даңгырак бербеңер+. Ол бурганнарга мөгейип, бараан болбаңар. 8Бо хүннерге чедир Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар-биле коштунчуп келгениңер дег, Аңаа моон-даа соңгаар шынчы болуңар+.

9Дээрги-Чаяакчы улуг болгаш күштүг чоннарны силерниң мурнуңардан ойладыпкан болгай. Амга чедир силерге удур кым-даа туржуп шыдавады+. 10Силерниң кижи бүрүзү муң кижини ойладып турар+, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар аазаанын ёзугаар Боду силерниң талаңарда дайылдажып турар-дыр+. 11Ынчангаш Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга ынак болуңар – амы-тынныг артар силер[*].

12-13Мону билип алыңар: бир эвес силер Бургандан ойталап, араңарда артып калган өске чоннар-биле холбажып, төрел харылзаалар тудар болзуңарза+, ынчан Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар ол чоннарны силерниң мурнуңардан үндүр ойлатпас апаар+. Ол чоннар силерге дузак, четки, силерни согар кымчы база карааңарже кадалыр тен болу бээр+. Сөөлүнде барып Дээрги-Чаяакчының силерге бергени чаагай черден бодуңар чиде бээр силер+.

14Ам мен кижи бүрүзүнүң баар сөөлгү оруунче чоруптар мен+. Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның аазаан эки чүүлдеринден күүсеттинмейн барган чүве чок дээрзин чүрээңерниң, сеткил-сагыжыңарның ханызындан шуптуңар эки билир силер. Олар шупту бүткен, чаңгызы-даа күүсеттинмейн барбаан болгай+. 15Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар ол эки аазаашкыннарын канчаар күүсеткенил, шак ынчалдыр Бодунуң чугаалаан кыжаныышкыннарын база күүседип+, Бодунуң силерге берген бо чаагай черинге силерни узуткап шыдаар. 16Бир эвес Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның силер-биле чарганы чагыг-керээни үреп, өске бурганнарга мөгейип, бараан болуп эгелээр болзуңарза, ынчан Дээрги-Чаяакчының килеңи силерге дүжер – силер үр-даа болбайн, Ооң силерге берген чаагай черинден чиде бээр силер».

24

Бурган-биле керээзин чоннуң чаартканы

24^1Иисус Израильдиң бүгү аймактарын Сихемге чыып алгаш, оларның баштыңнарын, удуртукчуларын, шииткекчилерин база даргаларын кыйгыртып алган. Олар Бурганның мурнунга чедип кээрге, 2Иисус бүгү чонга Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчының дараазында сөстерин дамчыдып, мынча деп чугаалаан: «Шаг төөгүден бээр силерниң ада-өгбеңер, оларның иштинде Авраам биле Нахорнуң адазы Фарра+, Евфрат хем ындынга чурттап, өске бурганнарга бараан болуп чораан. 3Силерниң өгбеңер Авраамны хем ындындан ханаан черже эккелгеш, бо черни шуптузун эргиткен мен+. Мен ооң салгалдарын көвүдеткеш, аңаа Исаакты хайырлаан мен+. 4Исаакка Иаков биле Исавты хайырлаан мен+. Исавка ээлээр кылдыр даглыг Сеирни берген мен+. А Иаков оолдары-биле Египетче чоруй барган+.

5Моисей биле Ааронну ынаар чорудупкаш+, Египетти Мээң чорутканым айыыл-халаптар-биле кезеткен мен+. Оон силерни ол черден үндүрүп эккелген мен+. 6Силерниң өгбелериңерни Египеттен үндүрүп эккээримге, силер Кызыл далайга чедип келген силер. Ынчан египетчилер силерниң өгбелериңерни далайга чедир аъттыг, дайынчы тергелерлиг сүргеннер+. 7Силерниң өгбелериңер Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп кыйгырарга, Ол израильчилер биле египетчилерниң аразынга дүмбей караңгы тургузупкан+. Дээрги-Чаяакчы египетчилерге удур далай аксыптарга, олар аңаа дүлнүп калганнар+. Египетчилер-биле чүнү кылыпканымны силер боттарыңар карааңар-биле көрген силер. Ооң соонда силер үр үениң дургузунда ээн кургаг ховуга чурттаан силер+.

8Силерни Мен Иорданның барыын талада амор чоннуң чуртунче эккелген мен. Аморлар силер-биле дайылдажып эгелээрге, оларны Мен силерниң холуңарга берип каан мен. Мен оларны кыргып-хыдып кааптарымга, силер оларның черлерин ээлээр кылдыр ап алган силер. 9Ынчан Сепфорнуң оглу, моав хаан Валак израильчилерге удур дайылдажып үнгеш, Беорнуң оглу Валаамны силерни каргаттырары-биле кыйгыртып алган турган+. 10Ынчалза-даа Валаамны дыңнаар хөңнүм чок болган, ынчангаш ол силерни алгап-йөрээп каан+. Силерни ооң холундан Мен адырып каан мен. 11Оон Иорданны кешкеш, Иерихонга чедип келген силер+. Силер-биле иерихончулар, амор, ферез, хананей, хет, гергес, хиввей база иевус чоннар дайылдажып эгелээрге, Мен оларны силерниң холуңарга берипкен мен+.

12Силерниң хылыштарыңар-даа эвес, чаларыңар-даа эвес, а Мээң чорутканым улуг арылар[*] ийи амор хаанны мурнуңардан үндүр ойладыпканы ол-дур+. 13Силерге Мен бодуңар холуңар-биле болбаазыратпааныңар черни база тутпааныңар хоорайларны бердим+. Ам силер ол хоорайларда чурттап, бодуңар холуңар-биле тарып өстүрбээниңер виноградтың, оливаның кат-чимизин чип чурттап чор силер».

14Оон Иисус мынча дээн: «Ынчангаш Дээрги-Чаяакчыдан коргуп чоруңар, Аңаа арыг-шынчы сеткилиңер ханызындан бараан болуңар+. Ада-өгбеңерниң Евфрат хем ындынга болгаш Египетке чурттап турган үезинде бараан болуп чорааны бурганнарындан ойталаңар. Чүгле Дээрги-Чаяакчыга бараан болуңар. 15Бир эвес силер Дээрги-Чаяакчыга бараан болурунга таарзынмас болзуңарза, кымга бараан болуруңарны бөгүн шилип алыңар+: Евфрат хем ындынга чурттап чорааш, ада-өгбеңерниң чүдүп чорааны бурганнарынга бе? Амгы үеде оларның черинде чурттап турарыңар аморларның бурганнарынга бе? А мен болгаш мээң өг-бүлем Дээрги-Чаяакчыга бараан болур бис!»

16Чон Иисуска: «Дээрги-Чаяакчыдан ойталааш, өске бурганнарга бараан болур деп чүве биске кажан-даа болбас! 17Дээрги-Чаяакчы Бурганывыс бисти-даа, өгбелеривисти-даа египет кулданыышкындан адырып каан. Бистиң мурнувуска кайгамчыктыг чүүлдерни Ол кылып чораан. Ол бисти хары чоннарның черлеринге бүгү эрткен оруувуста карактап, оларның шуптузундан камгалал-кадагалап чораан. 18Дээрги-Чаяакчы аморларны – бо черге чурттап чораан чоннарны бистиң мурнувустан үндүр ойладыпкан болгай. Ынчангаш бис Аңаа бараан болур бис, Ол бистиң Бурганывыс-тыр» – деп харыылаан.

19Оон Иисус чонга: «Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп шыдавас силер. Ол – ыдыктыг Бурган-дыр!+ Ол – хүннээчел Бурган-дыр+! Ол силерниң үймээнчи чорууңарны болгаш бачыттарыңарны шыдажып эртпес. 20Бир эвес силер Дээрги-Чаяакчыдан ойталап, хары бурганнарга бараан болур болзуңарза, Ол силерге хайырлаан бүгү ачы-буянының соонда хора чедирип, силерни узуткап кааптар+» – дээн.

21«Чок, бис Дээрги-Чаяакчыга бараан болур бис» – деп, чон харыылаан.

22«Дээрги-Чаяакчыга бараан болур деп шилилгеңерниң херечилери боттарыңар болур силер» – деп, Иисус чугаалаарга: «Ийе, херечилер бис» – деп, чон бадыткаан.

23«Ынчаарга силерде кандыг хары бурганнар барыл, олардан ойталааш, чүрээңерни Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчыже угландырыңар» – деп, Иисус чугаалаан.

24Чон Иисуска: «Дээрги-Чаяакчы Бурганывыска бараан болур бис, Ону тооп дыңнаар бис» – дээн.

25Иисус ол хүн Сихемге чоннуң өмүнээзинден Бурган-биле керээ кылып алгаш, оларга дүрүм-хоойлу үндүрүп каан, 26Бурганның хоойлу номунга ол бүгүнү киир бижип каан+. Ооң соонда ол улуг даш ап алгаш, ону Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг черинде дуб ыяш адаанга салып кааш+, 27бүгү чонга: «Көрүңер, бо даш бистиң аравыска херечилел болур+, чүге дээрге ол Дээрги-Чаяакчының бистиң-биле чугаазын дөгерезин дыңнаан. Бир эвес силер Бурганыңарны мегелээн болзуңарза, ол силерге удур херечи болур» – дээн.

28Ынчан Иисус чонну ээлеп чурттаан черлеринче тарадып чандырыпкан+.

Иисустуң мөчээни

(Башт. 2:7-9)

29Ооң соонда Нуннуң оглу, Дээрги-Чаяакчының чалчазы Иисус 110 харлыг тургаш, өлүп калган. 30Иисусту бодунуң ээлээн черинге, Эфрем дагларында Гааш дагның соңгу талазында турар Тимнат-Серахка хөөржүдүп каан+. 31Израильчилер Иисус дириг чорда-даа, Иисустуң соонда Дээрги-Чаяакчының Израиль дээш чүнү кылганын билир баштыңнарның үезинде-даа Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп келгеннер.

32А Иосифтиң мөчү-сөөгүн израильчилер Египеттен Сихемге эккелгеш, Иаковтуң Эмморнуң салгалындан (Эмморнуң бир оглун Сихем дээр турган) чүс кесита-биле[*] садып алганы, Иосифтиң үре-салгалының ээлээн чери апарган шөлүнге ажаап кааннар+.

33Ооң соонда Аароннуң оглу Элеазар база өлүп калган. Ону Эфрем дагларында, оглу Финеестиң Гива деп хоорайынга ажаап каан чүве-дир.

* 5:3 Аралот тей – «Кыртыжап демдектээшкинниң тейи» деп уткалыг.

* 5:9 Галгал деп ат «адырар» деп сөске дөмейлешкек.

* 6:3 Мыйыс эдиски – еврей дылда «шофар» дээр, кошкар мыйызындан кылган этсир хөгжүм херексели.

* 7:26 Ахор – «Хай-халап эккээр» дээн уткалыг сөс-биле дөмейлешкек (Ос. 2:15 көр).

* 10:13 Азы: «Эки мөзүлүг улустуң ному» (2 Хаан. 1:18 көр).

* 11:13 Дөң – еврей дылда мында турар «тел» деп сөс шаг шаанда аңаа турган хоорайның орнунга дөңнелип арткан, өске чаа хоорай тудуп каан черни көргүзүп турар.

* 15:32 Бо даңзыда чээрби тостан-даа хөй хоорайларның ады кирип турар. Мында Симеоннуң аймаанга хамааржыр хоорайлар база кирген бооп чадавас (19:1-9 көр).

* 17:11 Бо домактың утказы эки билдинмес. Өске бурунгу сөзүглелде «Нафаттың үшкү кезээ база аңаа хамааржыр» деп бижээн.

* 19:34 Өске бурунгу сөзүглелде «Иордан хем-биле, Иуданың черлери-биле» деп бижээн.

* 21:27 Өске бурунгу сөзүглелде «Аштарот» деп бижээн.

* 22:22 Өске бурунгу сөзүглелде «Ол биске хайыра көргүспезин!» деп бижээн.

* 23:11 Азы: «Ынчангаш Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга сеткилиңер ханызындан ынак боорун кызыңар».

* 24:12 Азы: «Улуг коргуушкун» (Хост. 23:28; Ы. х. к. 7:20 көр).

* 24:32 Кесита – эрте-бурунгу үеде акша-мөңгүннүң бир хемчээли. Бир кесита бир хой өртээ-биле деңнежип турган чадавас.

+ 1:1 Хост. 24:13; Сан. 27:18-20; Ы. х. к. 1:38

+ 1:2 Ы. х. к. 34:5

+ 1:3 Ы. х. к. 11:24

+ 1:4 Э. д. 15:18; Сан. 34:1-12; Ы. х. к. 11:24

+ 1:5 Ы. х. к. 7:24
+ 1:5 Хост. 3:12; Башт. 6:16
+ 1:5 Ы. х. к. 31:5-8; Евр. 13:5
+ 1:6 Ы. х. к. 31:6-7,
+ 1:7 Ы. х. к. 5:32
+ 1:8 Ы. х. к. 17:18-19
+ 1:8 Ыд. ыр. 1:2
+ 1:9 Ы. х. к. 1:21; 31:8
+ 1:10 Ы. х. к. 16:18
+ 1:14 Сан. 32:17-26; Ы. х. к. 3:18
+ 1:15 Сан. 32:29; Ы. х. к. 3:20; Иис. 22:1-9
+ 2:1 Мф. 1:5; Иак. 2:25; Евр. 11:31
+ 2:5 2 Хаан. 17:18-20
+ 2:7 Башт. 3:28; 7:24
+ 2:9 Хост. 15:14-16; 23:27
+ 2:10 Хост. 14:21
+ 2:10 Сан. 21:21-35
+ 2:11 Ы. х. к. 4:39; 3 Хаан. 8:23
+ 2:12-13 Ы. х. к. 6:13
+ 2:14 Башт. 1:24-25
+ 2:15 1 Хаан. 19:12; Аж.-ч. 9:25
+ 3:1 Сан. 25:1
+ 3:3 Ы. х. к. 31:9
+ 3:6 Лев. 20:7; Сан. 11:18
+ 3:10 Хост. 23:23
+ 3:11 Мих. 4:13; Зах. 4:14; 6:5
+ 3:12 Сан. 13:3
+ 3:13 Ыд. ыр. 113:3
+ 3:15 1 Чыл. 12:15
+ 3:16 Ы. х. к. 3:17
+ 3:17 Хост. 14:21, 29; 4 Хаан. 2:8
+ 4:3 Ы. х. к. 27:2; 3 Хаан. 18:31
+ 4:6 Э. д. 28:18; 35:14; 1 Хаан. 7:12
+ 4:6 Хост. 12:26
+ 4:12 Сан. 32:17,
+ 4:23 Хост. 14:21
+ 4:24 3 Хаан. 8:42-43
+ 5:4 Сан. 14:29; 26:64-65
+ 5:6 Сан. 14:33-34
+ 5:6 Хост. 3:8
+ 5:6 Сан. 14:23, 28-29
+ 5:7 Сан. 14:31; Ы. х. к. 1:39
+ 5:9 Э. д. 34:14
+ 5:10 Хост. 12:6; Сан. 9:5
+ 5:12 Хост. 16:35
+ 5:13 Сан. 22:23
+ 5:15 Хост. 3:5
+ 6:4 Башт. 7:16-18
+ 6:16 Лев. 27:28; Ы. х. к. 20:17
+ 6:16 Иис. 2:1-6
+ 6:17 Иис. 7:12
+ 6:19 Евр. 11:30
+ 6:20 Ы. х. к. 7:2
+ 6:22 Евр. 11:31
+ 6:24 Мф. 1:5; Иак. 2:25; Евр. 11:32
+ 6:25 3 Хаан. 16:34
+ 7:1 Иис. 22:20; 1 Чыл. 2:6-7
+ 7:4 Лев. 26:17; Ы. х. к. 28:25
+ 7:6 Сан. 14:5
+ 7:6 1 Хаан. 4:12; Неем. 9:1; Ыы. 2:10
+ 7:7 Хост. 5:22; 4 Хаан. 3:10
+ 7:9 Ыд. ыр. 82:4
+ 7:12 Лев. 26:37; Башт. 2:14
+ 7:12 Иис. 6:17
+ 7:14 1 Хаан. 10:19,
+ 7:17 Сан. 26:19-20
+ 7:19 Ин. 9:24
+ 7:20 2 Хаан. 12:13
+ 7:21 Э. д. 10:10; 11:2
+ 7:21 Ы. х. к. 7:25-26; 13:17
+ 7:26 Иис. 7:26; 2 Хаан. 18:17
+ 8:1 Иис. 6:1
+ 8:2 Иис. 6:20
+ 8:2 Ы. х. к. 20:14
+ 8:4 Башт. 20:29
+ 8:5 Иис. 7:4-5; Башт. 20:32
+ 8:19 Башт. 20:37
+ 8:22 Ы. х. к. 7:2
+ 8:23 1 Хаан. 15:8-9
+ 8:28 Ы. х. к. 13:16
+ 8:29 Иис. 10:26
+ 8:29 Ы. х. к. 21:22-23
+ 8:29 Иис. 7:26; 2 Хаан. 18:17
+ 8:30 Ы. х. к. 27:2, 5-6
+ 8:31 Хост. 20:25
+ 8:33 Ы. х. к. 11:29; 27:12-13
+ 8:34 Ы. х. к. 28:1-68
+ 8:35 Ы. х. к. 31:12
+ 9:2 Э. д. 14:1-3; Иис. 10:5; 11:5
+ 9:3 Иис. 6:20; 8:28
+ 9:6 Иис. 5:10
+ 9:9 Ы. х. к. 20:11,
+ 9:10 Сан. 21:21-35
+ 9:14 Сан. 27:21
+ 9:15 Иис. 11:19
+ 9:17 Иис. 18:25-28
+ 9:21 Ы. х. к. 29:11
+ 9:24 Ы. х. к. 7:1-2
+ 9:24 Хост. 15:14
+ 9:25 Иер. 26:14
+ 10:1 Иис. 6:20; 8:29
+ 10:1 Иис. 9:15
+ 10:2 Ы. х. к. 11:25
+ 10:5 Э. д. 14:1-3; Иис. 9:2; 11:5
+ 10:8 Иис. 1:5; 21:44
+ 10:10 Башт. 4:15; 1 Хаан. 7:10; Иса. 28:21

+ 10:11 Хост. 9:23; Иса. 30:30; Ажыд. 11:19; 16:21

+ 10:11 2 Хаан. 18:8
+ 10:13 Авв. 3:11
+ 10:14 4 Хаан. 20:10-11; Иса. 38:8
+ 10:24 Ы. х. к. 7:24
+ 10:25 Ы. х. к. 3:21; 7:19
+ 10:26 Иис. 8:29
+ 10:27 Ы. х. к. 21:22-23
+ 10:28 Иис. 6:20
+ 10:38 Иис. 15:15; Башт. 1:11
+ 10:40 Ы. х. к. 20:16-17
+ 11:4 Башт. 7:12; 1 Хаан. 13:5
+ 11:5 Э. д. 14:1-3; Иис. 9:1-2

+ 11:6 Ы. х. к. 17:16; 2 Хаан. 8:4; 1 Чыл. 18:4

+ 11:12 Ы. х. к. 7:24
+ 11:12 Ы. х. к. 20:16-17
+ 11:15 Хост. 34:11-12; Ы. х. к. 7:2
+ 11:19 Иис. 9:7, 15
+ 11:20 Хост. 4:21
+ 11:20 Ы. х. к. 7:16; 20:16-17; 1 Хаан. 2:25
+ 11:21 Сан. 13:23; Ы. х. к. 1:28; 2:10; 9:2
+ 11:22 1 Хаан. 17:4
+ 11:23 Сан. 26:53
+ 11:23 Иис. 14:15
+ 12:2 Сан. 21:24
+ 12:4 Ы. х. к. 2:11; 3:11; Иис. 13:12
+ 12:4 Сан. 21:33-35
+ 12:6 Сан. 32:33; Ы. х. к. 29:8
+ 13:3 Ы. х. к. 2:23
+ 13:5 3 Хаан. 15:18; Ыд. ыр. 82:8; Иез. 27:9
+ 13:8 Сан. 32:33; Ы. х. к. 3:12
+ 13:9 Ы. х. к. 2:35
+ 13:12 Иис. 12:4
+ 13:13 1 Чыл. 2:23
+ 13:14 Ы. х. к. 18:1-2
+ 13:21 Сан. 25:15; 31:8
+ 13:22 Сан. 31:16
+ 13:30 1 Чыл. 2:23
+ 13:31 Сан. 32:41
+ 13:33 Сан. 18:20; Ы. х. к. 10:9
+ 14:1 Сан. 34:17
+ 14:2 Сан. 26:53-55; 34:13
+ 14:3 Сан. 18:20; Ы. х. к. 10:9
+ 14:4 Э. д. 48:5
+ 14:4 Сан. 35:2
+ 14:6 Сан. 13:31; 14:6
+ 14:8 Сан. 13:32; Ы. х. к. 1:28
+ 14:9 Сан. 14:6-9,

+ 14:12 Сан. 13:23; Ы. х. к. 1:28; 2:10; 9:2; Иис. 11:21

+ 14:15 Э. д. 23:2; 35:27; Башт. 1:10
+ 14:15 Иис. 15:13
+ 14:15 Иис. 11:23
+ 15:4 Сан. 34:3-5
+ 15:6 Иис. 18:17
+ 15:13 Сан. 13:31
+ 15:13 Иис. 14:15; 21:11
+ 15:14 Сан. 13:23; Башт. 1:10,
+ 15:15 Иис. 10:38; Башт. 1:11
+ 15:16 Башт. 1:12-15; 1 Хаан. 17:25
+ 15:19 Башт. 1:10-15
+ 15:63 Башт. 1:8, 21; 2 Хаан. 5:6
+ 16:2 2 Хаан. 15:32; 17:5
+ 16:10 Башт. 1:29; 3 Хаан. 9:16
+ 17:1 Э. д. 41:51
+ 17:1 1 Чыл. 7:14
+ 17:1 Сан. 32:40
+ 17:2 Сан. 26:30-32
+ 17:3 Сан. 26:33; 27:1-7; 36:1-12
+ 17:12 Башт. 1:27-28
+ 17:14 Э. д. 48:19
+ 17:16 Башт. 1:19
+ 18:1 Башт. 18:31
+ 18:7 Сан. 18:20; Ы. х. к. 10:9
+ 18:7 Иис. 13:8
+ 18:17 Иис. 15:6
+ 18:28 Иис. 9:17
+ 19:2 1 Чыл. 4:28-33
+ 19:9 Э. д. 49:7
+ 19:16 Э. д. 49:13
+ 19:46 Башт. 1:34
+ 19:47 Башт. 18:27
+ 19:50 Иис. 24:30; Башт. 2:9
+ 20:1-2 Хост. 21:13
+ 21:4 Хост. 6:16-19; Сан. 3:17-20
+ 21:11 Иис. 14:15; 15:13
+ 21:43 Э. д. 13:15; 15:18; 26:3; 28:13
+ 21:44 Иис. 10:8; 23:10
+ 21:45 3 Хаан. 8:56

+ 22:2 Сан. 32:18-22; Ы. х. к. 3:20; Иис. 1:12-15

+ 22:4 Иис. 11:23
+ 22:5 Ы. х. к. 6:5, 17; 11:22
+ 22:7 Иис. 17:5
+ 22:8 Сан. 31:27; 1 Хаан. 30:24
+ 22:13 Сан. 25:7-13
+ 22:16 Ы. х. к. 13:12-15
+ 22:17 Сан. 25:1-5
+ 22:20 Иис. 7:1, 5
+ 22:22 Ы. х. к. 10:17
+ 22:22 3 Хаан. 8:39
+ 22:31 Лев. 26:11-12
+ 22:34 Э. д. 31:48
+ 23:1 Ы. х. к. 12:10
+ 23:3 Хост. 14:14
+ 23:4 Иис. 13:1-7
+ 23:5 Сан. 33:53
+ 23:6 Ы. х. к. 5:32; 28:14
+ 23:7 Хост. 23:13
+ 23:8 Ы. х. к. 10:10
+ 23:9 Иис. 10:8; 21:44

+ 23:10 Лев. 26:8; Ы. х. к. 32:30; Башт. 15:15

+ 23:10 Хост. 14:14
+ 23:12-13 Хост. 34:15-16; Ы. х. к. 7:3
+ 23:12-13 Башт. 2:21
+ 23:12-13 Хост. 23:33
+ 23:12-13 Ы. х. к. 7:4
+ 23:14 3 Хаан. 2:2
+ 23:14 Иис. 21:45; 3 Хаан. 8:56
+ 23:15 Лев. 26:14-39; Ы. х. к. 28:15-68
+ 24:2 Э. д. 11:27-32
+ 24:3 Э. д. 12:1-5
+ 24:3 Э. д. 21:2-3
+ 24:4 Э. д. 25:24-26
+ 24:4 Э. д. 36:8
+ 24:4 Э. д. 46:5-7
+ 24:5 Хост. 3:10; 4:14
+ 24:5 Хост. 7—12
+ 24:5 Хост. 12:51
+ 24:6 Хост. 14:9
+ 24:7 Хост. 14:20
+ 24:7 Хост. 14:28
+ 24:7 Сан. 14:33-34; Иис. 5:6
+ 24:9 Сан. 22:5-6; Ы. х. к. 23:4
+ 24:10 Сан. 24:10; Ы. х. к. 23:5
+ 24:11 Иис. 3:17
+ 24:11 Иис. 6:1; 10:10; 11:8
+ 24:12 Сан. 21:21-35; Ыд. ыр. 43:4
+ 24:13 Ы. х. к. 6:10,
+ 24:14 Ы. х. к. 10:12; 1 Хаан. 12:24
+ 24:15 3 Хаан. 18:21
+ 24:19 Лев. 19:2
+ 24:19 Хост. 20:5
+ 24:20 1 Хаан. 12:25
+ 24:26 Ы. х. к. 31:24
+ 24:26 Э. д. 35:4; Башт. 9:6
+ 24:27 Э. д. 31:44-45
+ 24:28 Башт. 2:6
+ 24:30 Иис. 19:50; Башт. 2:9
+ 24:32 Э. д. 33:19; 48:22; 50:25

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

Иисус

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ